ކަނޑުގެ އަޑިން މިނަރަލްސް ހޯދުމަކީ އިގްތިސޯދީ ދުރުވިސްނުމެއް
ރާއްޖޭގެ އިގްތިސޯދު އެންމެ ސިނާއަތެއްގެ މައްޗަށް ދޫކޮށްލައިގެން ތިބެވޭކަށް ނެތެވެ. ރާއްޖެ މިއޮތީ ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވެފައެވެ. ނަމަވެސް ދުނިޔެއަށް އަންނަ ކޮންމެ ލޮޅުމަކާ އެކު އެންމެ އަވަހަށް އަސަރު ކުރަނީ މި ސިނާއަތަށެވެ. އެހެންވެ ސަރުކާރުތަކުން އިގްތސޯދު ސިންދަފާތުކުރަން ވިސްނިއެވެ. އެކަމަކު އެކަމެއް ނުވިއެވެ. އަނެއްކާ ވެސް މި ވަނީ އެފަދަ ވިސްނުމެއްގެ ވާހަކަ ފެށިފައެވެ. މި ފަހަރު މި ބަހުސް ފެށިފައި ވަނީ އެސްއީޒެޑްގެ މަޝްރޫއު ހިންގުމުގެ ލިސްޓުގައި މިނަރަލްސްއާއި މައުދަން ހޯދުން ހިމެނުމުންނެވެ.
މި ވާހަކަ ފެށުމާ އެކު، އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގެ ތިމާވެއްޓާ ބެހޭ މިނިސްޓަރު ޝައުނާ ވަނީ އެކަމަށް ފާޑު ވިދާޅުވެފައެވެ. އެކަމާ ގުޅިގެން ކުރީގެ އެންވަޔަރަމެންޓް މިނިސްޓަރު އައިމިނަތު ޝައުނާ އެކްސްގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ރާއްޖޭގެ ކަނޑު މައިންކޮށްގެން ތެލާއި މިނަރަލް ހޯދޭ ގޮތަށް ގާނޫނު ބަދަލުކުރުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް ކަމަށާއި އެއީ ކުރު ރާސްތާގެ ފައިދާއަކަށް ވިސްނައި، ހަދާ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށެވެ.
"މީގެ ގެއްލުން މެރިން ބައޮޑައިވަސިޓީއަށް ކުރާނެ. ރާއްޖޭގެ މަސް ކަނޑުތައް ހަލާކުވެގެންދާނެ، އަދި ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމްގެ އަގު ވެއްޓިގެންދާނެ،" ކުރީގެ މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ.
އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގެ މިނިސްޓަރު އައިމިނަތު ޝައުނާ | ފޮޓޯ: މަޖިލިސް
ޝައުނާ މިހެން ވިދާޅުވިއިރު އެމްޑީޕީއިން ވެސް މި ވިސްނުން ގެންގުޅުނެވެ. ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދުގެ ވެރިކަމުގައި ހޭންސް އެނާޖީއިން 2010ވަނަ އަހަރު، ރާއްޖޭގެ ދެކުނުގެ ސަރަހައްދެއްގައި ތެޔޮ ހުރިތޯ ބެލުމަށް ޖަރުމަނުގެ "ހޭންސް އެނާޖީ" ކުންފުންޏަށް ހުއްދަ ދޫކުރިއެވެ. އަދި ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހުގެ ވެރިކަމުގައި ބީޖީޕީ ސާވޭއެއް ހެދިއެވެ. ޗައިނާގެ ކުންފުންޏަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ އުތުރުން ފެށިގެން ދެކުނަށް ކަނޑުގެ އަޑީގެ "ޓޫޑީ" ސީޒްމިކް ސާވޭއެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. މިއީ ތެޔޮ ނުވަތަ ގޭސް ހުރެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ފަށަލަތައް ދެނެގަތުމަށް ކުރި މަސައްކަތެކެވެ. ސުވާލަކީ މިހާރު އެ ފަދަ ކަމެއް ނުކުރަންވީ ސަބަބެއް އަޅެ ޝައުނާ ބުނެދީބަލާށެވެ؟
ސަރުކާރުތަކުން ކުރި ކަމެއް
މިކަން ކުރަން ވިސްނުމެއް ގެންގުޅޭއިރު، މިކަމަކީ ކުރީގެ ސަރުކާރު ތަކުން ވެސް ކުރި ކަމެކެވެ. ރާއްޖޭން ތެޔޮ ފެނޭތޯ ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ދިރާސާއެއް ކުރިއެވެ. ރައީސް ޔާމީންގެ ރިޔާސީ ވައުދެއްގެ ގޮތުން އެ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވީ ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރު ޑރ. މުހައްމަދު ޝައިނީ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ވަގުތު ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ހުރި ވަރަށް ބަލާފައި ދިރާސާތައްކޮށް އެ ވަގުތަށް އެ މަސައްކަތް މެދުކަނޑާލީއެވެ.
ރައީސް މުއިއްޒު އެފްޑީސީގެ ފްލެޓްތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ބައްލަވާލެއްވުމަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގެ ތެރެއިން--
ރާއްޖޭން ތެޔޮ ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް 1960އާއި 1970ގެ އަހަރުތަކުގަައި ވެސް ކުރިއެވެ. އެގޮތުން 1968ވަނަ އަހަރު އެންމެ ފުރަތަމަ ތެޔޮ ހޯދުމުގެ ހުއްދަ ދެވުނީ ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ކުންފުންޏަކަށެވެ. އަދި 1970ގެ ކުރީކޮޅު ބައެއް ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުން ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ސީޒްމިކް ސާވޭތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. އަދި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ފުންކޮށް ކޮނެގެން 1970ގެ ފަހުކޮޅު އުންމީދީ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރިއެވެ. އަދި 1976 - 1978 ގައި ވެސް އެމެރިކާގެ ކުންފުނިން ރާއްޖޭގެ ދެކުނުން ހައްދުންމައްޗާއި ހުވަދު އަތޮޅާ ދެމެދުގެ ސަރަހައްދެއްގައި ވަޅެއް ކޮނުނެވެ.
ނަމަވެސް އެމެރިކާ ކުންފުނިން ކުރި މި މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 15،000 ފޫޓު އަޑިއަށް ކޮނުނު ނަމަވެސް، ވިޔަފާރި އުސޫލުން ބޭނުންކުރެވޭ ފަދަ ތެލުގެ ނިޝާނެއް ނުފެނުނެވެ. އަދި 1980އާއި 1990ގެ އަހަރުތަކުގައި މި ދުވަސްވަރު އާ ވަޅުތަކެއް ނުކޮނުނު ނަމަވެސް، ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތައް ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. އަދި އެކި ކުންފުނިތަކުން ރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ އަޑީގެ ފަށަލަތައް ހުރި ގޮތުގެ "ޓޫޑީ" ސީޒްމިކް ޑޭޓާ އެއްކުރިއެވެ.
މި ދިރާސާތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި ރާއްޖޭގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކަކީ ތެޔޮ ހުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް "ސެޑިމެންޓަރީ ބޭސިން" ތަކެކެވެ. އެހެންވެ ފަހުގެ މަސައްކަތްތައް 2010އިން ފެށިގެން ފަހުގެ ތާރީޚުގައި ސަރުކާރުތަކުން ވަނީ މި މަސައްކަތް އާ ހަރުފަތަކަށް ގެންދަން މަސައްކަތް ކޮށްފައެވެ. އަދި ބިކްސްޕީ ޗައިނާގެ ކުންފުންޏަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ ބޮޑު ސަރަހައްދެއްގައި "ޓޫޑީ" ސީޒްމިކް ސާވޭއެއް ވަނީ ހަދާފައެވެ. މި ސާވޭގެ މަގްސަދަކީ ކަނޑުގެ އަޑީގައި ތެޔޮ ނުވަތަ ގޭސް ހުރެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ "ސްޓްރަކްޗާ" ތައް ދެނެގަތުމެވެ.
މި ހުރިހާ މަސައްކަތް ތަކުން ވެސް އުންމީދުތަކެއް ފެނުނެވެ. އަދި ކައިރި ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުން މިފަދަ މައުދަން ވަނީ ފެނިފައެވެ. އެހެންވެ މި މަސައްކަތަކީ ބަލައިލުން ރަނގަޅު ކަމެކެވެ. އިގްތިސޯދު ދުޅަހެޔޮކޮށް ހަމައެކަނި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ކޮނޑަށް ބަރުނުކޮށް ސިންދަފާތުގެ ފުރުޞަތެއް މި މަގުން އޮތްތޯ ބަލައިލުމަށެވެ.
