ވަގަށް ތެޔޮ އެތެރެކުރުން: ނުރައްކާތެރި މުވާޒީ ބާޒާރެއް
މެދުއިރުމަތީގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ތެރެއިން، އީރާނުގެ ތެޔޮ ވަގަށް ޕާކިސްތާނަށް އެތެރެކުރާ މިންވަރު ކަންބޮޑުވާ ދަރަޖައަކަށް އިތުރުވެއްޖެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކުރިންވެސް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އެ ޤައުމުގެ ހަކަތައިގެ ނިޒާމާއި ޤަވާޢިދުތައް ތަންފީޒުކުރުމުގެ އޮނިގަނޑުގައި ހުރި ބޮޑެތި ބަލިކަށިކަންތަކެއް ވަނީ ހާމަވެފައެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ރިފައިނަރީތަކުން މިހާރު އަންނަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށް އިންޒާރު ދެމުންނެވެ. އެފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެތެރެކުރާ ތެލުގެ ސަބަބުން ރިފައިނަރީތަކުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބުރޫއަރައި، ރަސްމީ ސަޕްލައި ޗޭނަށް ވަނީ ހުރަސްއެޅިފައެވެ. މިއީ ސަރުކާރުން ފަސްކުރުމެއްނެތި، ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ.
މި މައްސަލައިގެ ނުރައްކާތެރިކަން އިންތިހާއަށް ބޮޑެވެ. ސިނާޢަތުގެ މަސްދަރުތަކުން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ގާތްގަނޑަކަށް 5،000 ޓަނުގެ ހައި-ސްޕީޑް ޑީސަލް ވަގަށް އެ ޤައުމަށް އެތެރެކުރެއެވެ. މިއީ ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ބޭނުންކުރާ ޑީސަލްގެ ގާތްގަނޑަކަށް ހަތަރުބައިކުޅަ އެއްބައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ޕެޓްރޯލިއަމް ލެވީއާއި ކަސްޓަމްސް ޑިއުޓީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ އާމްދަނީން އިންތިހާއަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ދަނީ ލިބެމުންނެވެ.
މިއަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ، އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި މިގޮތަށް އެތެރެވާ ތެލުގެ ސަބަބުން ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ހަކަތައިގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް އިތުރު ބާރުބޮޑުވުމަކާ ކުރިމަތިވެފައިވުމެވެ. ޓެކްސް ނުދައްކާ އަދި ރެގިއުލޭޓް ނުކުރެވޭ ތެލާ ވާދަކުރަން ޖެހިފައިވާ ހާލަތެއްގައި، ރިފައިނަރީތަކުގެ ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ބިލިއަނުން ޑޮލަރު އިންވެސްޓްކުރާނެ ކަމަށް އުންމީދުކުރުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެކެވެ.
އަނެއްކޮޅުން، މި ހާލަތުން ދައްކުވައިދެނީ އިޤްތިޞާދީ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަމެވެ. ހުރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައާއި އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އުފުލިފައިވާއިރު، ވަގަށް އެތެރެކުރާ ތެލަކީ ބައެއް އާންމުންނާއި ވިޔަފާރިތަކަށް ލިބޭ ވަގުތީ ލުޔެއް ކަމުގައި ވަނީ ވެފައެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަޕްލައި ޗޭނަށް އައިސްފައިވާ ބުރޫއެރުންތަކާއި ސާފުނުކުރާ ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމާއެކު، ޕާކިސްތާނުން ތެޔޮ އެތެރެކުރުމަށް ކުރާ ހޭދަ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. އިންފްލޭޝަނާއި ހަކަތައިގެ އަގުތައް މައްޗަށް ގޮސްފައިވާ ޤައުމެއްގައި، އަގުހެޔޮ ތެލަށް އޮންނަ ޑިމާންޑް ބޮޑުވުމަކީ ޙައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ވަގަށް ތެޔޮ އެތެރެކުރުން ހުއްދަކުރެވޭނެ އުޒުރެއް ނޫނެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ފިޔަވަޅުތައް އެޅި ނަމަވެސް މި މައްސަލަ ޙައްލުނުވެ ދިގުލައިގެންދާ ސަބަބު މިއިން ސާފުވެއެވެ.
މި މައްސަލައިގެ ސަބަބުން ސިޔާސަތު އެކުލަވާލާ ފަރާތްތަކަށް އޮތް ގޮންޖެހުން ވަރަށް ބޮޑެވެ. ބޭރުގެ ސަޕްލައިތަކަށް އަތުވެދާނެ ލޮޅުމަކަށް ތަކުރާރުކޮށް އިންޒާރުދެވިފައިވީ ނަމަވެސް، އެކަށީގެންވާ ސްޓްރެޓީޖިކް ތެލުގެ ރިޒާވެއް ޤާއިމުކުރުމަށް ޕާކިސްތާނު ވަނީ ނުކުޅެދިފައެވެ. މެދުއިރުމަތީގެ ކަނޑުދަތުރުފަތުރަށް އަންނަ ބުރޫއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނުރައްކާތައް މިހާރުގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހާމަވެއެވެ. ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއި ކުވައިތުން ލިބޭ ކުއްލި އެހީތަކަކީ ވަގުތީ ފަރުވާއެއް ނަމަވެސް، އެއީ އަސާސީ ބަލިކަށިކަން ޙައްލުކޮށްދޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
މިފަދަ ނާޒުކު ހާލަތެއްގައި، ތެލުގެ މުވާޒީ ބާޒާރެއް އުފެދުމަކީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ނުރައްކާތެރި އަދި ސިޔާސީ ގޮތުން ހިތްގައިމު ކަމަކަށް ވެއެވެ. ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް އެތެރެވާ ތެލުގެ ސަބަބުން ބައެއް ސަރަޙައްދީ ތަދުމަޑުކަން ވަގުތީގޮތުން ފިލައިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް، ދުރު ރާސްތާގެ ހަމަޖެހުމަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ރަސްމީ ހަކަތައިގެ ނިޒާމު އޭގެ ސަބަބުން ބަލިކަށިވެގެންދެއެވެ. އަދި ބަލޫޗިސްތާން ފަދަ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ވަގަށް އެތެރެކުރާ ޑީސަލް އާންމުކުރުމަށް ނުވަތަ ހުއްދަކުރުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުންތަކާމެދު ފުންކޮށް ވިސްނަންޖެހެއެވެ. އެފަދަ ކަމަކަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަކީ އިންވެސްޓަރުންނާއި ރަސްމީ ސިނާޢަތްތަކަށް ދެވޭ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި މެސެޖެކެވެ.
ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށް އަޅާނުލާ ދޫކޮށްލެވެން ނެތް އަނެއް ކަމަކީ މިކަމުގައި އެކުލެވިގެންވާ ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލައެވެ. މިފަދަ ބޮޑު މިންވަރަކަށް ސްމަގްލްކުރުމުގެ ވިއުގަތައް ހިންގެނީ އިދާރީ ގޮތުން ހުރި ބޮޑެތި ފެއިލްވުންތަކެއްގެ ސަބަބުންނެވެ. ޕެޓްރޯލް ޕަމްޕުތަކާއި، ސްމަގްލަރުން އަދި ކޮރަޕްޓް އޮފިޝަލުން ގުޅިގެން ހިންގާ ބޮޑެތި ޖަރީމާތައް ކުރިން ވެސް ވަނީ ފަޅާއަރާފައެވެ.
ނުރަސްމީ އުސޫލުތަކުން ޕާކިސްތާނުގެ ހަކަތައިގެ ނިޒާމުގެ ބަލިކަށިކަން ޙައްލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޤައުމުގެ ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި ހަރުދަނާ ރަސްމީ ސަޕްލައި ޗޭނަކާއި، އިތުބާރުހުރި ތަންފީޒީ ނިޒާމެއްގެ އިތުރުން ސްޓްރެޓީޖިކް ރިޒާވްތަކާއި އެތެރޭގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް އިންވެސްޓްކުރުން ނުހަނު މުހިންމެވެ.
އެހެންކަމުން ސަރުކާރުން ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެއްފަހަރާ އަވަހަށް އަޅަން އެބަޖެހެއެވެ. ވަގަށް އެތެރެކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަރުގަދަކުރުމާއި، ރިފައިނަރީތަކުގެ ހިންގުން ހަމައަކަށް އެޅުވުމާއި، ސްޓްރެޓީޖިކް ރިޒާވްތައް ޤާއިމުކުރުން އަވަސްކުރުމުގެ އިތުރުން ރަސްމީ ސަޕްލައި ޗޭންތަކަކީ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހިންގޭނެ ތަންތަންކަން ކަށަވަރުކުރަންޖެހެއެވެ. މިހާރު އޮތް ހާލަތު މިގޮތަށް ދެމިއޮތުމަށް ދޫކޮށްލައިފިނަމަ، ޤައުމުގެ މާލީ ގެއްލުންތައް އިތުރުވެ، ހަކަތައިގެ ރައްކާތެރިކަން އިތުރަށް ގެއްލިގެންދާނެއެވެ.
