ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުށްތައް އިތުރުވަނީ: އޭއައި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމާއި ދޮގު ޚަބަރުތަކުގެ ސަބަބުން ބަންގްލަދޭޝްއަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް
ބަންގްލަދޭޝްގައި އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއައި) ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ އަދަދު އިންތިހާއަށް އިތުރުވަމުންދާއިރު، މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުމާ އެއްވަރަށް އޭއައި ބޭނުންކޮށްގެން ހިންގާ ކުށްތައްވެސް ދަނީ ކަންބޮޑުވާ މިންވަރަކަށް އިތުރުވަމުންނެވެ. މި ވަސީލަތްތަކުގެ ސަބަބުން ދުވަހުގެ މަސައްކަތްތައް ފަސޭހަވި ނަމަވެސް، ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ހިންގާ ކުށްތަކުގެ ނުރައްކާތެރިކަމާއި، ދޮގު ޚަބަރާއި މައުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ސަބަބުން އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ދަނީ ބޮޑެތި ތަކުލީފުތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެމުންނެވެ.
މިކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކޮށް، މުއައްސަސާތަކުން އޭއައި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ގައުމީ އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރެއްގައި ފުރިހަމަ 'އޭއައި ސިޔާސަތެއް' ނުވަތަ ގަވާއިދުތަކެއް އެކުލަވާލުމަކީ މިހާރުން މިހާރަށް ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެއްކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން އިންޒާރުދެއްވައެވެ.
ޒުވާނުންގެ މެދުގައި 8 އަށްވުރެ ގިނަ އޭއައި ޓޫލް މަގުބޫލު: ސަރވޭ
ވެރިރަށް ޑާކާގައި އާންމުކޮށް އޭއައި ބޭނުންކުރާ ގާތްގަނޑަކަށް 100 މީހުންގެ މެދުގައި ދާދިފަހުން ކުރެވުނު ސަރވޭއަކުން، ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ އަދި ޝައުގުވެރިވާ ފަދަ މައުލޫމާތުތަކެއް ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ލިޔުންތައް ތައްޔާރުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މައިގަނޑު 8 ވަސީލަތެއް ބަންގްލަދޭޝްގައި މިހާރު އާންމުކޮށް ދަނީ ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޗެޓްޖީޕީޓީ، ކްލޯޑް އޭއައި، ގޫގުލް ޖެމިނައި، ކޮޕީ.އޭއައި އަދި ގްރޮކް އޭއައި ހިމެނެއެވެ.
ލިޔުންތައް އުފެއްދުމުގެ އިތުރުން، ފޮޓޯ އުފެއްދުމަށް އޭއައި ބޭނުންކުރުން ޚާއްސަކޮށް ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ވަނީ މަގުބޫލުވެފައެވެ. ޗެޓްބޮޓްތަކުގެ އިތުރުން، ކޯޕައިލެޓް، މިޑްޖަރނީ، ޑާލް-އީ 3، ސޯރާ 2، ރަންވޭ ޖެން 4.5، އަދި ގޫގުލް ވީއޯ 3.0 ފަދަ ކުރިއަރާފައިވާ ދިހަވަރަކަށް ވަސީލަތް ބޭނުންކުރާ މިންވަރުވެސް ގައުމުގައި ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ޕްރީމިއަމް ސަބްސްކްރިޕްޝަންތަކަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭތީ، ފައިސާ ދައްކައިގެން ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ އަދަދު ނިސްބަތުން މަދެވެ. މި ސަރވޭގައި ބައިވެރިވި ގިނަ ދަރިވަރުން ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ވަރަށް ގިނަ މީހުން އޭއައި ބޭނުންކުރަނީ ހަމައެކަނި ދުވަހުގެ އެކަނިވެރިކަން ފިލުވާލުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ނުރައްކާތެރި ފަރާތް ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން އެބައޮތެވެ. ދަރިވަރަކު އޭނާގެ ކަންބޮޑުވުން ހިއްސާކުރަމުން ބުނީ، "އޭއައި އިން ގިނަ ފަހަރަށް ދެނީ އާންމު ޚިޔާލެއް. ނަމަވެސް އޭގެން ގިނަ ފަހަރަށް ހަގީގަތާ ޚިލާފު ނުވަތަ ނުބައި މައުލޫމާތު އުފައްދާ. އޭގެ ސައްހަކަން ކަށަވަރު ނުކޮށް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، އަޅުގަނޑުމެން ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓޭ،" ކަމަށެވެ.
ފިލްމީ ދާއިރާ، ތައުލީމު އަދި ސިޔާސީ މައިދާނަށް އޭއައިގެ ނުރައްކާ
މިއަދު ބަންގްލަދޭޝްގެ އެކި ޓެލެވިޜަން ސްޓޫޑިއޯތަކާއި ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް ބޭނުންކޮށްގެން ތަފާތު ގިނަ ވީޑިއޯ ކޮންޓެންޓް އުފައްދަމުންދެއެވެ. މި ވީޑިއޯތައް، ޚާއްސަކޮށް 'ޑީޕްފޭކް' ގެ ގޮތުގައި އުފައްދާފައި ހުންނަ ފެންވަރު ރަނގަޅުކަމުން، މިއީ ތެދެއްތޯ ނުވަތަ ދޮގެއްތޯ ވަކިކުރަން އާންމުންނަށް ވަރަށް އުނދަގޫވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ބޮޑެތި އޮޅުންތައް އުފެދި، ހަގީގީ ދިރިއުޅުމުގައި ނޭދެވޭ އަދި ހަމަނުޖެހުން ބޮޑު ހާދިސާތަކަށް މަގުފަހިވެގެންދެއެވެ.
މައުލޫމާތުގެ ސައްހަކަން ކަށަވަރުކުރާ ލޯކަލް ޖަމިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ 'ރޫމަރ ސްކޭނަރ' ގެ ބިރުވެރި ތަފާސްހިސާބަކުން ދައްކާގޮތުގައި، 2025 ވަނަ އަހަރު ގައުމުގެ ފިލްމީ ދާއިރާގެ މަޝްހޫރު 29 އަންހެނަކަށް އަމާޒުކޮށް ނުރައްކާތެރި 68 ދޮގު ޚަބަރާއި ނުބައި މައުލޫމާތު ފަތުރާފައިވެއެވެ. އެންމެ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމަކީ، އަބުރު ކަތިލުމަށް ހިންގި މި 68 އަމަލުގެ ތެރެއިން 50 ވީޑިއޯ ކޮންޓެންޓްގައި ސީދާ ގޮތެއްގައި ކުރިއަރާފައިވާ އޭއައި ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކޮށްފައިވުމެވެ.
ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެއްވެސް ކޮންޓްރޯލެއް ނެތި އޭއައި އާންމުވަމުން ދިއުމަކީ ހަމައެކަނި ފަރުދުންގެ ކަރާމާތަށް އުނިކަން އަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ މުޅި ތައުލީމީ ނިޒާމަށާއި، ވަޒީފާގެ ބާޒާރަށާއި، އަދި ސިނަމާގެ ދާއިރާއަށް ދިގުމުއްދަތުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
އެންމެ ރަނގަޅު ވަސީލަތަކީ ކޮބާ؟ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ރައުޔު
އެންމެ މޮޅު އޭއައި ޓެކްނޮލޮޖީއަކީ ކޮބައިތޯ އެހުމުން، ވޮޝިންޓަން ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ވައިސް ޕްރެޒިޑެންޓް އޮފް އޭއައި، ޕްރޮފެސަރ ޚަންދަކަރ މަމޫން ވިދާޅުވީ، "މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ ރަނގަޅު ކަމަށް ދެކޭ ޕްލެޓްފޯމަށްވުރެ މާ ކުރިއަރާފައިވާ ވަސީލަތެއް ކުރިއަށް އޮތް މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބާޒާރަށް ނުކުމެ، އޭގެ މައްޗަށް ކުރިހޯދުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް. އެހެންކަމުން، ވަކި އެއް ވަސީލަތަކީ އެންމެ މޮޅު ވަސީލަތްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގޮތުން މުސްތަހީލު ކަމެއް. އޭގެ ބޭނުންތެރިކަން މުޅިންވެސް ބިނާވެފައި އޮންނާނީ ކުރާ މަސައްކަތުގެ ބާވަތުގެ މައްޗަށް،" ކަމަށެވެ.
މި ޚިޔާލަށް ތާއީދުކުރައްވަމުން އޭއައި ޓްރެއިނަރ އޮބައިދުއްރަޙްމާން ރޮބިން ވިދާޅުވީ، "މީހަކު އެންމެ ފަހުން އިޚްތިޔާރުކޮށް ބޭނުންކުރާނީ އެމީހެއްގެ ބޭނުންތަކާއި އަމިއްލަ ފަސޭހައާ އެންމެ ގުޅޭ ވަސީލަތެއް،" ކަމަށެވެ.
ހިފެހެއްޓުމުގެ ބަދަލުގައި ގަވާއިދުތަކާއި ސްޓްރެޓެޖީ
ގައުމުގައި އޭއައި މެދުވެރިކޮށް ހިންގާ ކުށްތައް އިތުރުވަމުންދާ ދިއުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ހަރުކަށި 'އޭއައި ގަވާއިދުތަކެއް' ވަގުތުން އެކުލަވާލުމަށް ޓެކްނޮލޮޖީ އެނަލިސްޓުން ވަނީ ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ނަމަވެސް، ފާޑުކިޔުންތަކާއި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ހުއްޓުވުމަށް މިފަދަ ގާނޫނުތައް ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމަށް ދައުލަތަށް ފުރުސަތު ނުދިނުމަށް އެނަލިސްޓުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިންޒާރުދެއްވިއެވެ.
ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި، ފާޑުކިޔުމާއި، ނުބައި މައުލޫމާތާއި، ގަސްދުގައި ފަތުރާ ދޮގު މައުލޫމާތާއި، ނަފްރަތު އުފެއްދުމާއި، ޖޯކު އަދި ސިޔާސީ މަލާމާތް ވަކިވަކިން މާނަކުރުމަށް ގާނޫނުގައި ސާފު ތަފާތުކުރުންތަކެއް ގެންގުޅެންޖެހޭނެއެވެ. ގާނޫނު އޮޅުންބޮޅުން ބޮޑު ގޮތަކަށް އޮވެއްޖެނަމަ، 'ދޮގު ޚަބަރު ހުއްޓުވުމުގެ ގާނޫނު' ވަރަށް އަވަހަށް 'ފާޑުކިޔުން ހުއްޓުވާ ގާނޫނަކަށް' ބަދަލުވުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑެވެ.
އަދި ހުރިހާ ކަމަކަށް އޮތް ހައްލަކީ 'ހައްޔަރުކުރުން' ނުވަތަ އަދަބުދިނުމުގެ ގާނޫނީ ފިޔަވަޅުތައް ނޫންކަން ފާހަގަކުރައްވައި، މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތަކެއް ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ވިދާޅުވީ:
1. ދޮގު މައުލޫމާތަށް އަވަހަށް ރައްދު ބަޔާން ނެރުން.
2. މިނިވަންކަމާއެކު އަވަހަށް ތެދުދޮގު ބެލުން (ފެކްޓް-ޗެކް ކުރުން).
3. ސަރުކާރުން ކަންކަން ސާފުކޮށްދިނުމާއި ރައްޔިތުންނަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ހައްގު ކަށަވަރުކުރުން.
4. މަދަނީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އިތުރުން ޑިޖިޓަލް ޕްލެޓްފޯމްތަކުގައި މައްސަލަތައް އަވަހަށް ރިޕޯޓްކުރެވޭނެ ނިޒާމުތައް ގާއިމުކުރުން.
ޖިނާއީ ދައުވާކުރުން ނުވަތަ ޖަލަށްލުން ވާންޖެހޭނީ އެންމެ ފަހުގެ ފިޔަވަޅުގެ ގޮތުގައެވެ.
ޕްލެޓްފޯމްތަކުގެ ޒިންމާދާރުކަމާއި މެޓާގެ މިޔަންމާގެ އިންޒާރު
ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތައް (ފޭސްބުކް، ޓިކްޓޮކް އަދި އެކްސް ފަދަ) ގައުމީ ފެންވަރުގައި ޒިންމާދާރުކުރުވުމަކީ މިހާރު އެންމެ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ފޭކް ފޮޓޯކާޑުތަކާއި، ބޮޓް ނެޓްވޯކްތަކާއި، އޭއައިކަން ނޭނގޭގޮތަށް ހުންނަ ވީޑިއޯތަކާއި އަދި ދީނީ/ނަސްލީ ހަމަނުޖެހުމަށް ހިތްވަރުދޭ ކޮންޓެންޓާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރުމަށްޓަކައި، މި ޕްލެޓްފޯމްތަކުން ހާމަކަންބޮޑުކަން އިތުރުކޮށް، މާދަރީ ބަހުން މޮޑަރޭޓްކުރުން ހަރުދަނާކުރަންޖެހެއެވެ. މިޔަންމާގައި ނަސްލީ ހަމަނުޖެހުންތައް ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދިޔަ މެޓާގެ މޮޑަރޭޝަން ފެއިލިއަރއާ އަޅާކިޔަމުން، ޕްލެޓްފޯމްތަކުން ފިޔަވަޅު އެޅުން ލަސްވުމަކީ ހަގީގީ ދިރިއުޅުމުގައި މީހުންގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމެއްކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން އިންޒާރުދެއްވިއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ހަމައެކަނި ދައުލަތަކީ ތެދު ކަނޑައަޅާ ހަމައެކަނި ފަރާތް ކަމުގައި ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި، މިނިވަން ދިރާސާތަކާއި، ފެކްޓް-ޗެކް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކާއި، މީޑިއާ ގުޅިގެން ކުރާ މަސައްކަތްތައް އަދި މީޑިއާ ލިޓަރަސީ ކުރިއެރުވުމަށް އެއްބާރުލުންދީގެން މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ.
ޕްރޮފެސަރ ޚަންދަކަރ މަމޫންގެ ވާހަކަކޮޅު ނިންމަވާލައްވަމުން ވިދާޅުވީ، "އަޅުގަނޑުމެންގެ ގައުމުގައި އޭއައި ރަނގަޅު އަދި މުއައްސަސީ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރުން ހަރުދަނާކޮށް ގާއިމުނުކުރެވޭހާ ހިނދަކު، އޭގެ ނުރައްކާތެރި ފަރާތްތައް ކޮންޓްރޯލެއް ނުކުރެވޭނެ،" ކަމަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން އޮބައިދުއްރަޙްމާން ރޮބިން ދެކިލައްވާ ގޮތުގައި ގައުމުގެ މުޅި ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީ ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި، އޭއައި ބޭނުންކުރުން ކުރިމަގަށް ވިސްނައިގެން އެކުލަވާލާ ސާފު ގާނޫނީ އޮނިގަނޑެއްގެ ދަށަށް ގެނައުމަކީ ކޮންމެހެން މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ.
#####
ލިޔުންތެރިޔާ:
ހަލީމް މުޙައްމަދު: ސީނިއަރ ނޫސްވެރިޔާ އަދި ކޮންޓްރިބިއުޓަރ، ޕްރެސްއެންޒާ - ޑާކާ ބިއުރޯ.