ޕާކިސްތާނާއި ބަންގްލަދޭޝްގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރާއިރު ރައްޔިތުކަން ނެތް ބެންގާލީންގެ މައްސަލައަށް ފުރަގަހެއް ނުދެވޭނެ

ޖުލައި މަހު ހިނގި އުތުރިއެރުމުގައި (ޖުލައި އަޕްރައިޒިންގ) ޝެއިޚް ހަސީނާގެ ޚުދުމުހުތާރު ސަރުކާރު ވެއްޓުމަށްފަހު، ޑާކާއާއި އިސްލާމްއާބާދާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުމަށް ވަނީ އައު ދިރުމެއް އައިސްފައެވެ. ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން ހީނަރުވެފައި އޮތް ގުޅުން އަލުން ބަދަހިވެ، ޕާކިސްތާނުގެ ޑިޕްލޮމެޓުންނާއި އަސްކަރީ އޮފިޝަލުން ވަނީ އެމީހުންގެ ކުރީގެ އެކުވެރިންނަށް ހޫނު މަރުޙަބާއެއް ކިޔާފައެވެ.

މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ނިޔަލަށް ދެމިއޮތް އިންތިޤާލީ ސަރުކާރުގެ ދުވަސްވަރު، ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުގެ ނައިބު އިސްހާޤް ދާރް ފަދަ އިސް ބޭފުޅުން ވަނީ ޑާކާއަށް ޒިޔާރަތްކުރައްވާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖާސޫސީ މަޢުލޫމާތު ޙިއްސާކުރުމާއި، އަސްކަރީ އެއްބާރުލުމާއި، ދަރިވަރުންނަށް ސްކޯލަރޝިޕް ދިނުމުގެ އިތުރުން ވިޔަފާރީގެ މަގުތައް އަލުން ހުޅުވުމަށް ވަނީ މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ.

އެހެންނަމަވެސް، ކަރާޗީގެ މައްޗަރު ކޮލޮނީ އަދި މޫސާ ކޮލޮނީ ފަދަ ތޮއްޖެހި، ނަރުދަމާގެ ނިޒާމު ހާމަޔަށް ހުރި ފަޤީރު އާބާދީތަކުގައި އޮތް އިންސާނީ ހިތާމައިގެ ސަބަބުން މި އައު ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުމާމެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އެ ސަރަޙައްދުތަކުގައި، ރައްޔިތުކަން ގެއްލި، މުއައްސަސާތަކުން ބާކީކޮށްލެވިފައިވާ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން މިލިއަން ބެންގާލީން ދިރިއުޅެމުންދެއެވެ.

މީގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ބިމަށް އުފަންވެ، ބައިޤަރުނަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އެ ނޫން އެހެން ވަޒަނެއް ނުދެކޭ މީހުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ދައުލަތުން އެމީހުންނާމެދު އަމަލުކުރަނީ ބޭނުންނެތް ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޕާކިސްތާނުން ބަންގްލަދޭޝްއާ ގާތްގުޅުމެއް ބާއްވަން އުފަލާއެކު މަސައްކަތްކުރާއިރު، އަމިއްލަ ޤައުމުގެ އެތެރޭގައި ތާށިވެފައި ތިބި އެތައް މިލިއަން ބެންގާލީންގެ ދިރިއުޅުން ދަނީ ހަލާކުކުރަމުންނެވެ.

ރައްޔިތުކަން ނެތް މި އާބާދީއަކީ 1971 ވަނަ އަހަރުގެ ލޭއޮހޮރުވުން ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ ހިތްދަތި ނަތީޖާއެކެވެ. އިރުމަތީ ޕާކިސްތާނު ވަކިވެ، މިނިވަން ބަންގްލަދޭޝްއަކަށް ވުމުން، ހުޅަނގު ފަޅީގައި ކަރާޗީގެ ބަނދަރުތަކާއި މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތުގައި މަސައްކަތްކުރަން އެތައް ލައްކަ ބެންގާލީންނެއް މަޑުކުރިއެވެ.

ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންގޮސް އެމީހުންގެ އާބާދީ ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މިއަދު، ބެންގާލީންގެ ތިން ޖީލެއް ޕާކިސްތާނުގެ ބިމުގައި ދިރިއުޅެމުންދެއެވެ. އެމީހުން ވާހަކަދައްކަނީ އުރުދޫ ބަހުންނެވެ. ކްރިކެޓް މެޗުތަކުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ދިދަ ވިހުރުވައެވެ. އަދި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޒަމާނީ ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ އަސާސީ ޙައްޤު ކަމުގައިވާ ޤައުމީ އައިޑެންޓިޓީ ކާޑު އެމީހުންނަކަށް ނުލިބެއެވެ.

މި ޑިޖިޓަލް ފާސް ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ދައުލަތުގެ ކުރިމަތީގައި އެމީހުންގެ ވުޖޫދެއް ނެތެވެ. ވޯޓެއް ނުލެވެއެވެ. ބޭންކް އެކައުންޓެއް ނުހުޅުވެއެވެ. މުދަލެއް ނުގަނެވެއެވެ. އަދި ރަސްމީ ވަޒީފާއެއްވެސް ނުލިބެއެވެ. ކަރާޗީގެ ބެންގާލީ ކޮލޮނީތަކުގެ ޒުވާނުންނަށް، ލިޔެކިޔުންތައް ނެތުމަކީ ހުރަސްނުކުރެވޭނެ ބޮޑު ފާރެކެވެ.

ހުނަރުވެރި ފުޓުބޯޅަ އަދި ކްރިކެޓް ކުޅުންތެރިންނަށް ޤައުމީ ޓީމުތަކުންނާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދަތުރުތަކުން ވަނީ ފުރުޞަތު ބަންދުވެފައެވެ. ކައިވެނި ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަކީ ނާދިރު ކަމަކަށް ވުމާއެކު، އަންހެން ކުދިންނަށް މަތީ ތަޢުލީމާއި ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތު ޤާނޫނީގޮތުން ބަންދުވެފައިވާތީ، ޅައުމުރުގައި ކައިވެނިކުރުވަން ޢާއިލާތަކަށް މަޖުބޫރުވެއެވެ. މިއީ ޖީލުތަކަކަށް ދެމިގެންދާ މަޅިއެކެވެ. މައިންބަފައިންގެ އައިޑެންޓިޓީ ނެތިދިއުމުން، ދަރިންގެ ފަޤީރުކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ.

މި ޙައްޤުތައް ނިގުޅައިގަތުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ފުށުއެރުމަކީ، މިއީ ޕާކިސްތާނުގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމާވެސް ޚިލާފު ކަމަކަށް ވުމެވެ. 1951 ގެ ޕާކިސްތާން ސިޓިޒެންޝިޕް އެކްޓްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، އެ ޤައުމުގެ ސަރަޙައްދަށް އުފަންވާ ކޮންމެ މީހަކަށް ރައްޔިތުކަން ލިބުމަކީ ކަށަވަރުވެގެންވާ ޙައްޤެކެވެ. އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ކަރުދާސް އައިޑެންޓިޓީގެ ޒަރިއްޔާއިން އެމީހުންނަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ރައްކާތެރިކަމެއް ލިބުނެވެ.

ނަމަވެސް 2000 ވަނަ އަހަރު މަރުކަޒީ ޑިޖިޓަލް ރަޖިސްޓްރީއެއް ތަޢާރަފުކުރުމާއެކު، މި މައްސަލަ ވަނީ ނިޒާމީ ތަފާތުކުރުމަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ޤައުމީ ސަލާމަތުގެ ނަމުގައި، ޒަމާނުއްސުރެ ވަޒަންވެރިވެފައިވާ މީހުންނަކީ "ބިދޭސީން" ނުވަތަ ޤަވާއިދާ ޚިލާފަށް އުޅޭ ބަންގްލަދޭޝްގެ މީހުން ކަމުގައި ދައުލަތުގެ ބިއުރޮކްރެސީން ކަނޑައަޅަން ފެށިއެވެ. އިދާރީ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ އާދައިގެ ކަމެއް ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރެއިން ހިންގާ ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމެއްގެ ހަތިޔާރަކަށެވެ. އަދި އަމިއްލަ ޤައުމަށް އުފަންވި ބަޔަކު ރައްޔިތުކަން ނެތް ރެފިއުޖީންތަކަކަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ.

އަޚުލާޤީ އަދި އިންސާނީ ޒިންމާއިން ޕާކިސްތާނު ފެއިލްވެފައިވާއިރު، ބަންގްލަދޭޝްއިން އިޚްތިޔާރުކުރި މަގު މުޅިން ތަފާތެވެ. މިނިވަންކަން ލިބުމަށްފަހު، ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ޕާކިސްތާނަށް ތާއީދުކުރި އުރުދޫ ބަހުން ވާހަކަދައްކާ އެތައް ލައްކަ ބިހާރީންނެއް ނިކަމެތި ކޭމްޕުތަކުގައި ތާށިވުމުގެ އުނދަގޫ މައްސަލައާ ޑާކާއަށްވެސް ކުރިމަތިވިއެވެ. ދިގުލައިދިޔަ ޤާނޫނީ އަދި ސިޔާސީ މަރުޙަލާތަކަކަށްފަހު، ބަންގްލަދޭޝްގެ ޝަރުޢީ ނިޒާމުން ވަނީ އެ ޤައުމުގެ ބިމަށް އުފަންވި އައު ޖީލަށް ރައްޔިތުކަމާއި ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. ބަންގްލަދޭޝްއިން ޚިޔާރުކުރީ މުޖުތަމަޢުއާ ގުޅުވުމެވެ؛ ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުން ޚިޔާރުކުރީ އެތެރޭގެ ދާއިމީ އަރުވާލުމެކެވެ.

އެތެރޭގެ މި މުނާފިޤުކަމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމްއާބާދުން މިހާރު ދައްކަމުންދާ ގާތްކަމަށް ހިޔަނި އެޅެއެވެ. ޑިޕްލޮމެޓިކް ބައްދަލުވުންތަކުގައި ރީތި ބަސްތައް ބަދަލުކުރުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ދައުލަތެއްގެ ތެދުވެރިކަން މިންކުރެވޭނީ ނިކަމެތިންނާމެދު އެ ޤައުމަކުން އަމަލުކުރާ ގޮތަކުންނެވެ.

2018 ވަނަ އަހަރު ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު އިމްރާން ޚާން ވަނީ މިކަން ޤަބޫލުފުޅުކުރައްވައި، ޕާކިސްތާނުގައި ތިބި ރައްޔިތުކަން ނެތް ބެންގާލީންނަށް ރައްޔިތުކަން ދެއްވާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގެންފައެވެ. އަދި އެމީހުންގެ އުފަންވުމުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަތުމަކީ ބޮޑު ބޭއިންސާފެއް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙުގެ ގިނަ ވަޢުދުތަކެކޭ އެއްފަދައިން، 'ޑީޕް ސްޓޭޓް' ގެ ސަލާމަތީ ބިރުވެރިކަމާ ކުރިމަތިވުމާއެކު އެ ވަޢުދު ވެސް ވައިގެ ތެރެއަށް ގެއްލިގެން ދިޔައެވެ.

އިސްލާމްއާބާދުގެ މިހާރުގެ ލީޑަރޝިޕުން ޑާކާއާއެކު ޙަޤީޤީ ގުޅުމެއް ބާއްވަން ބޭނުންވާނަމަ، މި ތިން މިލިއަން މީހުންނަކީ ނެތް ބައެއް ކަމުގައި ހަދައިގެން ނުތިބެވޭނެއެވެ. ބަންގްލަދޭޝްއަށް އޮތް އަޚުވަންތަކަމުގެ މެސެޖަކީ ހުސް ބަހަނާއަކަށް ވެގެންދަނީ، ކަރާޗީގެ ސްލަމްތަކުގައި ދިރިއުޅޭ ކުޑަކުދިންނަށް އެކުދިންގެ ނަސްލުގެ ސަބަބުން ތަޢުލީމު ހާސިލުކުރުމުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަނެވިފައިވާތީއެވެ. މާޒީގެ ހިޔަނިތަކަށް ފުރަގަސްދީގެން ޙަޤީޤީ ސުލްޙަވެރިކަމެއް ނުގެނެވޭނެއެވެ؛ އެކަމަށްޓަކައި ދިރިތިބީންނަށް އިންސާފު ލިބެންޖެހެއެވެ.

މިކަމުގައި ޑާކާގެ އައު ވެރިންގެ ޒިންމާވެސް އެބައޮތެވެ. އިޤްތިޞާދީ ގުޅުންތަކާއި ސަރަޙައްދީ އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުމަކީ ބުއްދިވެރި ކަމަކަށް ވިޔަސް، އައު ޑިޕްލޮމެޓިކް ޒަމާނެއްގެ އުފާވެރިކަމުގެ ތެރެއިން އަސާސީ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ އަޑު ކަނޑުވާލުމަށް ބަންގްލަދޭޝްގެ ސިޔާސަތު އެކަށައަޅާ ފަރާތްތަކުން ޖާގަދީގެން ނުވާނެއެވެ.

ކަރާޗީގައި ދިރިއުޅޭ އެ ޤައުމުގެ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ ހާލަތު ދެޤައުމުގެ މަޝްވަރާގެ މޭޒުމައްޗަށް ގެންނަން ޖެހެއެވެ. ގުޅުންތައް އަލުން ބަދަހިކުރާއިރު، ޕާކިސްތާނުގައި ދިރިއުޅޭ ބެންގާލީ މުޖުތަމަޢުގެ މަދަނީ ޙައްޤުތަކާއި، ޞިއްޙީ ފަރުވާއާއި، ކަރާމާތް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް ޑާކާއިން ޑިމާންޑުކުރަން ޖެހެއެވެ.

--
ސިޔާމް ސަރޯވަރް ޖަމީލަކީ ނޫސްވެރިއެއް އަދި ދިރާސާކުރާ ފަރާތެކެވެ. އޭނާއާ ގުޅުއްވުމަށް [email protected] އަށް އީމެއިލް ކުރައްވާށެވެ.