އިންޑޮނޭޝިއާގެ ދަތުރުފުޅު ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު، ދެގައުމުގެ ގުޅުމަށް "އާ ރާސްތާތަކެއް" ހުޅުވިއްޖެކަމަށް މޯދީ ވިދާޅުވެއްޖެ
އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ (ވާތް ފަރާތުގައި) އަދި އިންޑޮނޭޝިއާގެ ރައީސް ޕްރަބޯވޯ ސުބިއަންޓޯ، އިންޑޮނޭޝިއާގެ ޔޮގްޔަކާޓާގައި ކުރިއަށްދާ ޕްރަމްބަނަން ޓެމްޕަލް ކޮމްޕައުންޑް ރެސްޓޯރޭޝަން އެންޑް ކޮންޒަވޭޝަން ޕްރޮޖެކްޓަށް ޒިޔާރަތްކުރައްވަނީ. 8 ޖުލައި 2026. (ފޮޓޯ: އެކްސް/ނަރެންދުރަ މޯދީ)
އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީ އިންޑޮނޭޝިއާއަށް ކުރެއްވި ތިން ދުވަހުގެ ރަސްމީ ދަތުރުފުޅު އިއްޔެ ނިންމަވާލައްވައިފިއެވެ. މި ދަތުރުފުޅުގައި އެމަނިކުފާނު ވަނީ މުހިންމު މިނަރަލްތަކާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، އަދި މިސައިލް ގަތުމާ ގުޅޭގޮތުން އިރުދެކުނު އޭޝިއާގެ މި ގައުމާއެކު ގިނަ އެއްބަސްވުންތަކެއްގައި ސޮއިކުރައްވާފައެވެ.
މިއީ އޮސްޓްރޭލިއާ އަދި ނިއުޒީލެންޑްވެސް ހިމެނޭގޮތަށް މޯދީ ކުރައްވާ ސަރަޙައްދީ ދަތުރުފުޅެއްގެ ބައެކެވެ. އިންޑޮނޭޝިއާގެ ރައީސް ޕްރަބޯވޯ ސުބިއަންޓޯއާއެކު ބޭއްވެވި މަޝްވަރާތަކަށްފަހު، މޯދީ ފުރާވަޑައިގަތުމަށްޓަކައި އެއާޕޯޓަށް ވަޑައިގަތީ ރައީސް ޕްރަބޯވޯގެ އަރިހުގައެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރަށްފަހު މޯދީ އިންޑޮނޭޝިއާއަށް ކުރެއްވި މި ފުރަތަމަ ދަތުރުފުޅު އައިސްފައިމިވަނީ، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އިންޑިއާގެ ޖުމްހޫރީ ދުވަހުގެ ޚާއްޞަ މެހެމާނެއްގެ ގޮތުގައި ޕްރަބޯވޯ އެ ގައުމަށް ވަޑައިގެންފައިވަނިކޮށެވެ.
މި ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިން، ކްރިޓިކަލް މިނަރަލްސް، ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތްތެރިކަން އަދި ދިފާޢީ ދާއިރާއިން ޖުމްލަ 14 އެއްބަސްވުމެއްގައި ދެ ގައުމުން ވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ. ގުޅިގެން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި، 2018 ވަނަ އަހަރު ސޮއިކުރެވުނު ދިފާޢީ އެއްބަސްވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ދިފާޢީ އަދި ކަނޑުމަތީގެ ގުޅުން އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް ފުޅާކުރުމަށް ދެ ލީޑަރުންވެސް ވަނީ އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައެވެ. އަދި އިންޑިއާ އާއި އިންޑޮނޭޝިއާގެ ގުޅުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަނބަކީ އިގްތިސާދީ އަދި ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންކަން ފާހަގަކުރައްވައި، އިގްތިސާދީ އިތުރު ފުރުސަތުތައް ހޯދުމަށް ދެ ބޭފުޅުން ވަނީ އަޒުމް ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ.
މެލްބަންއަށް ފުރާވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން މޯދީ 'އެކްސް' ގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ވިދާޅުވީ، ދެ ގައުމުގެ ގުޅުމުގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު ނުކުތް ނަތީޖާތަކާމެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަޖެހިވަޑައިގަންނަވާ ކަމަށެވެ. އަދި މި ދަތުރުފުޅުގެ ސަބަބުން ދިފާޢީ އަދި ސަލާމަތީ ކަންކަމާއި، ކަނޑުމަތީގެ އެއްބާރުލުމާއި، ކްރިޓިކަލް އަދި އިމާޖިންގ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި، އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސާއި، ޑިޖިޓަލް އިނޮވޭޝަންގެ އިތުރުން ގާބިލުކަން އިތުރުކުރުމުގެ ރޮނގުން ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަށް އާ ރާސްތާތަކެއް ހުޅުވިގެން ގޮސްފައިވާކަމަށް އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
އަންގާރަ ދުވަހު ބޭއްވި ގުޅިފައިވާ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ވާހަކަފުޅުދައްކަވަމުން ރައީސް ޕްރަބޯވޯ ވިދާޅުވީ، "އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ދެ ޑިމޮކްރަސީ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމުގެ ފައިދާ މުޅި ސަރަޙައްދަށް ކުރާނެ،" ކަމަށެވެ.
ސޮއިކުރެވުނު އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތެރޭގައި ދަނޑުވެރިކަމާއި، ކްރިޓިކަލް މިނަރަލްސް އަދި ދަގަނޑުގެ ސަޕްލައި ޗެއިން ވަރުގަދަކުރުމާ ގުޅޭ ފަހުމުނާމާތައް ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއްބަސްވުމަކީ، އިންޑިއާ އާއި ރަޝިއާ ގުޅިގެން އުފައްދާފައިވާ މިސައިލް ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ބްރަހްމޯސް އެރޯސްޕޭސްއާއި އިންޑޮނޭޝިއާގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއާ ދެމެދު ސޮއިކުރެވުނު ބްރަހްމޯސް މިސައިލް ގަތުމުގެ ކޮންޓްރެކްޓެވެ.
"ބްރަހްމޯސް މިސައިލް ސިސްޓަމް" ގަތުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާކަން އިންޑޮނޭޝިއާ ސަރުކާރުން ހާމަކުރި ނަމަވެސް، އޭގެ އަގު ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އަންގާރަ ދުވަހުގެ ގުޅިފައިވާ ބަޔާނުގައިވެސް މިކަމުގެ މާބޮޑު ތަފްސީލެއް ނުދީ، ހަމައެކަނި ބުނެފައިވަނީ މިއީ ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ދިފާޢީ ގުޅުން އިތުރު ހަރުފަތަކަށް ދިޔުން ރަމްޒުކޮށްދޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
ފިލިޕީންސާއި ވިއެޓްނާމުންވެސް ގަނެފައިވާ މި ބާރުގަދަ ހަތިޔާރު ނިޒާމު ހޯދުމަށް 2018 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އިންޑޮނޭޝިއާއިން ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކުރަމުން އައިސްފައިވާއިރު، މިކަމުގެ ސީރިއަސް މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދާތާ އަހަރުތަކެއް ވަނީ ވެފައެވެ. މިދިޔަ މާރިޗު މަހު އިންޑޮނޭޝިއާގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ވަނީ ބްރަހްމޯސް ކްރޫޒް މިސައިލް ހޯދުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް ފައިނަލްކޮށްފައިވާކަން އިއުލާންކޮށްފައެވެ. އިންޑިއާގެ 'ދަ ޓްރިބިއުން' ނޫހުން އޭރު ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި މި ވިޔަފާރީގެ ތެރޭގައި ލޯންޗަރުތަކާއި، ރާޑަރުތަކާއި، އަދި މިސައިލްތައް ހިމެނޭ އެއް ބެޓެރީ ވިއްކުން ހިމެނޭނެއެވެ. އަދި މި ހަފްތާގެ ކުރީކޮޅު ރޮއިޓާސް ނިއުސް އެޖެންސީން އިންޑިއާގެ މަސްދަރުތަކާ ހަވާލާދީ ބުނެފައިވަނީ މި އެއްބަސްވުމުގެ އަގު ގާތްގަނޑަކަށް 630 މިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެކަމަށެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިންޑޮނޭޝިއާގެ ޑިފެންސް ޕްރައިވެޓް ހޯލްޑިން ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ ރިޕަބްލިކޯޕް އާއި އިންޑިއާގެ ޑިފެންސް ކުންފުނި ބާރަތު ޑައިނަމިކްސްއާ ދެމެދު، އެސްޓްރާ އެއަރ-ޓު-އެއަރ މިސައިލް އިންޑޮނޭޝިއާއަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ވަނީ ސޮއިކޮށްފައެވެ. މިއީ އެސްޓްރާ މިސައިލް ސިސްޓަމް ބޭރު ގައުމަކަށް ވިއްކުމަށް ސޮއިކުރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
މި ދަތުރުފުޅުގެ ތެރެއިން، ޔޮގްޔަކާޓާގައި ހުންނަ ޔުނެސްކޯ ވޯލްޑް ހެރިޓޭޖް ސައިޓެއް ކަމަށްވާ ޕްރަމްބަނަން ޓެމްޕަލް ކޮމްޕްލެކްސްއަށް މޯދީ ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި ރައީސް ޕްރަބޯވޯ ވަނީ ބައިވެރިވެވަޑައިގެންފައެވެ. މި ޒިޔާރަތުގައި އެ ތަނުގެ އާސާރީކަން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގުޅިފައިވާ މަޝްރޫޢެއް ވަނީ އިފްތިތާހުކޮށްފައެވެ.
މޯދީގެ މި ދަތުރުފުޅާ ގުޅޭގޮތުން އިންޑިއާގެ މީޑިއާތަކުން ފޯރީގައި ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާއިރު، މިއީ ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި އިސްތިރާޖީ ގޮތުން އޮތް އެއްބައިވަންތަކަން އިތުރުވަމުންދާކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެއްކަން ޔަގީނެވެ. އެގޮތުން އެއް ރިޕޯޓެއްގައި މިއީ "ފަހުގެ ތާރީޚެއްގައި އިންޑިއާގެ އެކްޓް އީސްޓް ސިޔާސަތަށް އައި އެންމެ ނަތީޖާ ނެރެދަނިވި އެއް ބަދަލު" ކަމަށް ވަނީ ސިފަކޮށްފައެވެ. މި ގުޅުން ބަދަހިވަމުން އަންނަކަން 2018 ވަނަ އަހަރު މޯދީއާއި އޭރުގެ ރައީސް ޖޯކޯ ވިޑޯޑޯއާ ދެމެދު ސޮއިކުރެވުނު ކޮމްޕްރިހެންސިވް ސްޓްރެޓީޖިކް ޕާޓްނަރޝިޕުން ފެށިގެން އަންނަނީ ފެންނަމުންނެވެ. އޭގެ މަގުސަދަކީ ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި އިގްތިސާދީ އަދި ސަލާމަތީ ގުޅުންތައް ފުޅާކުރުމެވެ.
ފިނި ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ވަކި ފަރާތަކަށް ނުޖެހޭ ހަރަކާތްތަކުގައި ދެ ގައުމުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމާއި، ކަނޑުމަތީގައި ޗައިނާގެ ނުފޫޒު ގަދަވަމުންދާތީ ދެ ގައުމުންވެސް ކުރާ ކަންބޮޑުވުންތަކުގެ ސަބަބުން މި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަހިވެފައެވެ.
އިންޑިއާގެ ދިފާޢީ ތަކެތި އެކްސްޕޯޓްކުރުމުގެ ނިޒާމުގައި ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، ބްރަހްމޯސް އަދި އެސްޓްރާ އެއްބަސްވުންތަކުން ދައްކުވައިދެނީ ދެ ފަރާތަށްވެސް ސާފު ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ދެމެހެއްޓެނިވި ދިފާޢީ ގުޅުމެއް އުފެދިގެންދާ މަންޒަރެވެ. އިންޑޮނޭޝިއާއަށް ބަލާއިރު، މި އެއްބަސްވުމަކީ އެ ގައުމުގެ ދިފާޢީ ބޭނުންތަކަށް ހަތިޔާރު ހޯދުމުގައި އެމެރިކާ ނުވަތަ ޗައިނާއަށް މާބޮޑަށް ބަރޯސާވުމުން ދުރުހެލިވުމަށް ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތާ ގުޅޭ ނިންމުމެކެވެ. ހަމައެއާއެކު، މިއީ އިރުދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކަށް އިންޑިއާއަކީ އަގުހުރި ދިފާޢީ ބައިވެރިއެއްކަމާއި، އަދި ބެއިޖިންގ އާއި ވޮޝިންގްޓަންއާ ދެމެދު އޮންނަ ވާދަވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ދިފާޢީ ގުޅުމަށް އޮތް "ތިންވަނަ މަގެއް" ކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
