ޕާކިސްތާނަށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ވިޔަފާރި ގެއްލެނީ: މެދުތެރޭ އޭޝިއާގެ "ދޮރު" ބަންދުވުމުގެ ބިރު

ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ވިޔަފާރީގެ މައި ދޮރާއްޓަކީ ޕާކިސްތާނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އުފެދިފައިވާ ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަމާއި، ސަލާމަތީ ސަބަބުތަކާ ހުރެ ބޯޑަރުތައް ތަކުރާރުކޮށް ބަންދުކުރަން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން، އަފްޣާން ވިޔަފާރިވެރިން މިހާރު ދަނީ އީރާނާއި މެދުތެރޭ އޭޝިއާގެ މަގުތައް އިޚްތިޔާރު ކުރަމުންނެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 2020-21 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނުން އަފްޣާނިސްތާނަށް 1.02 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ މުދާ އެކްސްޕޯޓް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ފަހަކަށް އައިސް މި އަދަދުތަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. 2024-25 ވަނަ އަހަރު ޕާކިސްތާނުގެ އެކްސްޕޯޓް 1.34 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އިތުރުވި ނަމަވެސް، 2025-26 ވަނަ މާލީ އަހަރު އެ ގައުމުގެ އެކްސްޕޯޓް 69 އިންސައްތަ ދަށަށް ގޮސް، 243.7 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ވަނީ ތިރިވެފައެވެ.

ވިޔަފާރީގެ މި ހީނަރުކަމަށް މެދުވެރިވި އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު ސަލާމަތީ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ބޯޑަރުގެ މައި ދޮރުތައް ކަމަށްވާ Torkham އާއި Chaman ބަންދުކުރުމެވެ. މި ބަންދާއެކު އެތައް ސަތޭކަ މުދާ އުފުލާ ލޮރީއެއް ބޯޑަރުގައި ތާށިވެ، މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ ފަދަ އަވަހަށް ހަލާކުވާ ބާވަތްތަކުގެ މުދާ އުކާލަން ޖެހުމުން ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ.

މި މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން އަފްޣާނިސްތާނުން މިހާރު ދަނީ އީރާނުގެ Chabahar ބަނދަރާއި، އުޒްބެކިސްތާން، ތުރުކުމެނިސްތާން އަދި ތަޖިކިސްތާން ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ރޭލާއި މަގުތައް ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު އަފްޣާނިސްތާނުގެ ޖުމްލަ ވިޔަފާރި 13.9 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އެރިއިރު، މީގެ ތެރެއިން ބޮޑު ބައެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ބަދަލުގައި މި އެހެން މަގުތަކުންނެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ޓްރާންސިޓް ވިޔަފާރިއަށް ބަލާއިރު، 2021 ވަނަ އަހަރު ތާލިބާނުން ވެރިކަމަށް އައިއިރު 89,000 ކޮންޓޭނަރު (5 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ މުދާ) އުފުލި ނަމަވެސް، 2025-26 ވަނަ އަހަރު މި އަދަދު ވަނީ 11,592 ކޮންޓޭނަރަށް (367 މިލިއަން ޑޮލަރު) ދަށްވެފައެވެ. މިއީ ގާތްގަނޑަކަށް 87 އިންސައްތައިގެ ދަށްވުމެކެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ އަސްލު ބިރަކީ ހަމައެކަނި މިހާރު ލިބޭ އާމްދަނީ ދަށްވުމެއް ނޫނެވެ. އަފްޣާން ވިޔަފާރިވެރިން އީރާން، ޗައިނާ އަދި ޔޫއޭއީ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ސަޕްލަޔަރުންނާ ގުޅުން އުފައްދައި، އާ މަގުތަކަށް އާދަވުމުން، ބޯޑަރު އަލުން ހުޅުވި ނަމަވެސް ކުރީގެ ވިޔަފާރިތައް އަނބުރާ ލިބުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަވުމެވެ. މީގެ އިތުރުން އަފްޣާނިސްތާނު މެދުވެރިކޮށް މެދުތެރޭ އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކަށް ޕާކިސްތާނުން ކުރާ އެކްސްޕޯޓްވެސް ވަނީ 161.9 މިލިއަން ޑޮލަރުން 148 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ދަށްވެފައެވެ.