ޕާކިސްތާނުގެ ޝަރުއީ ނިޒާމު އެ ގައުމުގެ އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރަން ފެށި ގޮތް

ޕާކިސްތާނުގެ ކޯޓުތަކަކީ އެ ގައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް އިންސާފު ހޯދައިދޭން އޮތް އެންމެ ފަހުގެ އުންމީދު ކަމުގައި ވިޔަސް، އާ ރިޕޯޓަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެ އުންމީދު މިހާރު ވަނީ މުޅިން ފަނޑުވެފައެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް ފެޑެރޭޝަން ފޯ ހިއުމަން ރައިޓްސް (އެފްއައިޑީއެޗް) އާއި ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ޕާކިސްތާން (އެޗްއާރްސީޕީ) ގުޅިގެން ނެރެފައިވާ ރިޕޯޓް "އަންޑަރ ދަ ބެންޗް: މެޕިންގް ކޮރަޕްޝަން ރިސްކްސް އިން ޕާކިސްތާންސް ޖަސްޓިސް ސިސްޓަމް" ގައި ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ޝަރުއީ ނިޒާމު ވަނީ ދައުލަތުގެ ބާރުވެރިންގެ އަތްމައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. ފަނޑިޔާރުންނާއި ގާނޫނީ ވަކީލުންނާއި ނޫސްވެރިން އަދި އެކްޓިވިސްޓުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ނަން ހާމަނުކުރާ 30 ފަރާތަކާ އިންޓަވިއުކޮށް ތައްޔާރުކުރި މި ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ މިއީ އާދައިގެ ކޮރަޕްޝަނެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ "ގްރޭންޑް ކޮރަޕްޝަން" ނުވަތަ އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުމުގެ ދަރަޖައަށް ގޮސްފައިވާ ބޮޑު ކޮރަޕްޝަނެއް ކަމަށެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ރިޝްވަތު ނެގުމެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ ބޭނުން އޮޅުވާލައި، ބާރުވެރިން ހިމާޔަތްކޮށް، ސަރުކާރާ ދެކޮޅު މީހުންނަށް އަދަބު ދިނުމަށް ނިޒާމު ބައްޓަންކޮށްފައިވާ ގޮތެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ކޯޓުތަކުގައި ނުނިމި 2.4 މިލިއަން މައްސަލަ އެބައޮތެވެ. ވޯލްޑް ޖަސްޓިސް ޕްރޮޖެކްޓްގެ ރޫލް އޮފް ލޯ އިންޑެކްސްގައި 143 ގައުމުގެ ތެރެއިން ޕާކިސްތާނަށް ޖިނާއީ އަދުލުގެ ދާއިރާއިން 101 ވަނަ ލިބޭއިރު، މަދަނީ އަދުލުގެ ދާއިރާއިން ލިބެނީ 129 ވަނައެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ނިޒާމުގެ ލަސްކަމެއް ނޫނެވެ. ކޯޓުތަކުގެ އަޑުއެހުންތަކާއި، ފަސްޓް އިންފޮމޭޝަން ރިޕޯޓް (އެފްއައިއާރު) ފަދަ ލިޔެކިޔުންތަކަކީ ފައިސާއަށް ގަނެވޭ އަދި ބަދަލުކުރެވޭ އެއްޗެހި ކަމަށް ވަނީ ވެފައެވެ. ހެކިތައް ފޮރުވުމާއި ބަދަލުކުރުމަކީ ފައިސާ ދިނުމުން ކުރެވޭ ކަންކަމެވެ. މި ހާލަތުގައި އިންސާފަކީ ހަމައެކަނި ފައިސާވެރިންނަށް ގަނެވޭ މުދަލަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.

މި މައްސަލަތަކުގެ މައްޗަށް އިތުރުވެފައިވަނީ ގާނޫނުއަސާސީއަށް ގެނެވުނު ބަދަލުތަކެކެވެ. 2024 އަދި 2025 ވަނަ އަހަރު ފާސްކުރި 26 ވަނަ އަދި 27 ވަނަ އިސްލާހުގެ ދަށުން، ފަނޑިޔާރުން އައްޔަންކުރާ ކޮމިޓީއަށް ޕާލަމެންޓް މެމްބަރުން ވައްދައި، "ނާގާބިލުކަމުގެ" ކުށުގައި ފަނޑިޔާރުން ވަކިކުރުމުގެ ބާރު ޖުޑީޝަލް ކައުންސިލަށް ވަނީ ދީފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ފެޑެރަލް ކޮންސްޓިޓިއުޝަނަލް ކޯޓެއް އުފައްދައި، އޭގެ އިސްވެރިން އައްޔަންކުރުމުގެ ބާރު ބޮޑުވަޒީރަށް ވަނީ ދީފައެވެ. ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުން ފަނޑިޔާރުންގެ މާލީ މައްސަލަތަކުގެ މައުލޫމާތު އެއްކޮށް، އެ މީހުންނަށް ބިރުދައްކައި ބްލެކްމެއިލް ކުރާކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. ސަރުކާރުން ބޭނުންނުވާ ގޮތަށް ހުކުމްކުރާ ފަނޑިޔާރުންނަށް އަދަބު ދިނުމުގެ ގޮތުން ދުރު ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުކުރެއެވެ. މީގެން އަންގައިދެނީ ފަނޑިޔާރުކަމުގައި ދެމިތިބެވެން އޮތީ އިންސާފުވެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި ބޯލެނބުމުން ކަމެވެ.

މިކަންކަން ހާމަވެގެންދަނީ ހިނގަމުންދާ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުންނެވެ. އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ވަކީލު އީމާން ޒައިނަބް މަޒާރީ-ހާޒިރު އާއި އޭނާގެ ފިރިމީހާ ހާދީ އަލީ ޗައްތާގެ މައްޗަށް މިދިޔަ އޮގަސްޓު މަހު ވަނީ އަސްކަރިއްޔާއަށް ފާޑުކިޔައި ބަލޫޗް އަދި ޕަޝްތޫން އެކްޓިވިސްޓުންނަށް ތާއީދުކޮށް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ޕޯސްޓުކުރުމުން "ސައިބަރ ޓެރަރިޒަމް" ގެ ދައުވާ އުފުލާފައެވެ. ޗައްތާގެ ކުށަކަށްވީ އަނބިމީހާގެ ޕޯސްޓެއް ރީޕޯސްޓު ކުރުމެވެ. އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލް އިން އެއީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް ޝަރީއަތެއް ކަމަށް ބުނެފައިވަނިކޮށް، ޖެނުއަރީ މަހު އެ ދެމަފިރިންގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުވެ 17 އަހަރާ ހަމައަށް ޖަލު ހުކުމެއް ވަނީ އިއްވާފައެވެ. އެ މައްސަލައިގެ އިސްތިއުނާފުގެ އަޑުއެހުންތައް ވެސް ދަނީ ގަސްތުގައި ލަސްކުރަމުންނެވެ.

ހަމައެގޮތަށް، ބަލޫޗިސްތާނުގައި މީހުން ގެއްލުވާލުމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ޑރ. މަހްރަންގް ބަލޫޗްގެ މައްސަލަވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިދިޔަ ބަހާރު މޫސުމުގައި އޭނާ ހައްޔަރުކޮށް، ޓެރަރިޒަމާއި ބަޣާވާތްކުރުމުގެ އެތައް ދައުވާއެއް އުފުލައި، މިދިޔަ ޖޫން މަހު ސިއްރު ޝަރީއަތަކަށްފަހު އޭނާއާއި އެކްޓިވިސްޓް ސިބްޣަތުالله ޝާހް ޖީގެ މައްޗަށް ވަނީ އުމުރުދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އިއްވާފައެވެ. މިއީ ޓެރަރިޒަމްގެ ގާނޫނު އޭގެ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ކަމަށް އިންސާނީ ހައްގުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ޖަމިއްޔާތަކުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން 8 ޖުލައި 2026 ގައި އދ. ގެ ސްޕެޝަލް ޕްރޮސީޖާސް އިން ކުރި ޓްވީޓެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ޑރ. މަހްރަންގް ބަލޫޗްގެ މައްޗަށް އިއްވި އުމުރުދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ބޭއިންސާފެއް ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން ބަލޫޗިސްތާނުގެ މިނިވަން އަޑުތައް ކަނޑުވާލައި މަދަނީ ޖާގަ ހަނިވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ. މަޒާރީ އާއި މަހްރަންގްގެ މައްސަލައިންވެސް ފެންނަނީ، ޚިޔާލުތަފާތުވާ މީހުންނަކީ ގާނޫނީ މައްސަލަތަކަކަށް ހަދައި، އެ މީހުން އަހަރުތަކަކަށް ޖަލަށްލުމަށް ޝަރުއީ ނިޒާމު ބޭނުންކުރަމުންދާ މަންޒަރެވެ.

މި ނިޒާމުގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ނިކަމެތިކަމެއް ލިބެނީ އާންމު ފަގީރު ރައްޔިތުންނަށެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރު އެކަނިވެސް ދީނަށް ފުރައްސާރަކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި 800 އާ ގާތްކުރާ އަދަދަކަށް މީހުން ހައްޔަރުކޮށްފައިވާއިރު، މީގެ ތެރޭގައި ގިނައީ ފަގީރުންނާއި މައިނޯރިޓީންނެވެ. ހަރުކަށި ފިކުރުގެ މީހުންގެ ނުފޫޒާ ހެދި މި މައްސަލަތަކުގައި ކުށް ސާބިތުވާ ނިސްބަތް 95 އިންސައްތައަށް އަރައެވެ. އަނިޔާކުރުމާއި އިއުތިރާފު ހޯދުން ބިނާވެފައިވަނީ މުއްސަނދިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. ފައިސާ ހުރި މީހުންނަށް ރިޝްވަތުދީގެން ސަލާމަތްވެވޭއިރު، ނިކަމެތިންނަށް ޖެހެނީ އަނިޔާއަށް ކެތްކުރާށެވެ. މީގެ އިތުރުން ގާނޫނީ ދާއިރާގައި އަންހެނުންގެ ހިއްސާ ކުޑަކަން ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ވަކީލުންގެ ގޮތުގައި ތިބީ އެންމެ 17 އިންސައްތަ އަންހެނުންނެވެ. އަދި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ 126 ގޮނޑީގެ ތެރެއިން އަންހެނުންނަށް ލިބިފައިވަނީ އެންމެ 7 ގޮނޑިއެވެ. އިންޓަވިއު ކުރި ފަރާތްތަކުން ވަނީ މިއީ "ބޯއިސް ކްލަބެއް" ގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށްފައެވެ.

ނޭޝަނަލް އެކައުންޓަބިލިޓީ ބިއުރޯ (އެންއޭބީ)، ފެޑެރަލް އިންވެސްޓިގޭޝަން އޭޖެންސީ (އެފްއައިއޭ) އަދި ސުޕްރީމް ޖުޑީޝަލް ކައުންސިލް ފަދަ ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ އިދާރާތައް ބޭނުންކުރަނީ އަސްކަރިއްޔާއަށް ފާޑުކިޔާ މީހުންނަށް އަދަބު ދިނުމަށެވެ. މިކަންކަން ހާމަކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ނޫސްވެރިންނާއި ވިސްލްބްލޯވަރުންނަށް، އަބުރުގެ ގާނޫނުތަކާއި ސައިބަރ ކްރައިމް ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ދައުވާކޮށް ބިރުދައްކައެވެ.

މި ހުރިހާ ކަމަކާއެކުވެސް އުންމީދެއް އެބައޮތެވެ. ޑރ. މަހްރަންގް ބަލޫޗާއި އީމާން ޒައިނަބް މަޒާރީ-ހާޒިރު ފަދަ ބޭފުޅުން އަދިވެސް ދަނީ އެމީހުންގެ އަޑު އުފުލަމުންނެވެ. ޖެނަރަލް ޕަރްވޭޒް މުޝައްރަފްގެ ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ވަކީލުން ގެނައި ހަރަކާތަކީ މާޒީގައި ފެނިފައިވާ ހަގީގަތެކެވެ. މިހާރުވެސް ބާ އެސޯސިއޭޝަންތަކުން ދަނީ މި ހައްޔަރުކުރުންތަކާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލަމުންނެވެ. ފަނޑިޔާރުން އައްޔަންކުރުމަށް ގެނައި އިސްލާހުތައް އުވާލުމާއި، ވިސްލްބްލޯވަރުން ހިމާޔަތްކުރުމާއި، ބާރުވެރިން ޖަވާބުދާރީކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަކީ ކުރެވެން ހުރި ކަންކަމެވެ. މުއައްސަސާތައް ގޯސް މަގަކަށް ދިޔަޔަސް އެއީ ބަދަލުނުކުރެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. ކޯޓަކާއި ޖަލަކާ ދެމެދު ހުރި ތަފާތު ގަބޫލުކުރާ ބަޔަކު ތިބިހާ ހިނދަކު، މި ނިޒާމު އަލުން އާރާސްތުކުރެވިދާނެއެވެ.