ޕާކިސްތާނުގެ ދަރިވަރުން މުޒާހަރާ ނުކުރަނީ ކީއްވެ؟

ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެންމެ ގަދަޔަށް ދެކެވެމުންދާ އެއް ވާހަކައަކީ، އިންޑިއާގެ ދަރިވަރުން މަގުތަކަށާއި ޔުނިވަރސިޓީ ކެމްޕަސްތަކަށް ނުކުމެ މުޒާހަރާކުރާއިރު، ޕާކިސްތާނުގެ ދަރިވަރުން މުޒާހަރާ ނުކުރަނީ ކީއްވެގެންތޯ އުފެދިފައިވާ ސުވާލެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ހީކުރާ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ދަރިވަރުންނަކީ މިހާރު ސިޔާސީ ކަންކަމަށް ޝައުގުވެރިކަމެއް ނެތް، އަދި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ ދެކޮޅަށް ތެދުވަން ބޭނުންނުވާ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް ތާރީޚު ހެކިދެނީ މުޅިން ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ.

މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން، ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ މަސްރަހު ބައްޓަންކުރުމުގައި ދަރިވަރުންނަކީ އެންމެ އިސް މޭސްތިރިންނެވެ. ޑިމޮކްރެޓިކް ސްޓޫޑެންޓްސް ފެޑެރޭޝަން (ޑީއެސްއެފް)، ނޭޝަނަލް ސްޓޫޑެންޓްސް ފެޑެރޭޝަން (އެންއެސްއެފް)، އިސްލާމީ ޖަމިއްޔަތޭ ތަލަބާ (އައިޖޭޓީ)، ޕީޕަލްސް ސްޓޫޑެންޓްސް ފެޑެރޭޝަން (ޕީއެސްއެފް)، އޭޕީއެމްއެސްއޯ އަދި މިނޫންވެސް އެތައް ޖަމިއްޔާތަކަކާއެކު ޔުނިވަރސިޓީތަކަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން އެންމެ ހަރަކާތްތެރި މާހައުލެވެ. އެކި ފިކުރުތަކުގެ ދަރިވަރުން ވަރުގަދަ ބަހުސްތައްކޮށް، ކެމްޕެއިންތައް ހިންގައި، ސިޔާސީ ކަންކަން ދަސްކުރިއެވެ. 1960 ގެ އަހަރުތަކުގެ ފަހުކޮޅު ފީލްޑް މާޝަލް އައްޔޫބް ޚާންއާ ދެކޮޅަށް ކުރި މުޒާހަރާތަކުގައި ދަރިވަރުންގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. އަދި ޖެނެރަލް ޒިޔާއުލްހައްގުގެ ޚުދުމުޚުތާރު ވެރިކަމުގައި، ނޫސްވެރިކަމަށް ހުރަސްއަޅައި، ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ހިފަހައްޓައި، ޚިޔާލުފާޅުކުރާ މީހުން ޖަލަށްލަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރުވެސް، ދަރިވަރުން ދިޔައީ ސޯޝަލް މީޑިއާއާއި ޓީވީ ޗެނަލްތަކާ ނުލައި މުޒާހަރާތައް އިންތިޒާމުކުރަމުންނެވެ.

އެހެންކަމުން މިއަދު އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ ދަރިވަރުންގެ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކަށް ވީގޮތަކާމެދުގައެވެ. މީގެ ޖަވާބު ގުޅިފައިވަނީ މިއަދުގެ ދަރިވަރުންގެ ވިސްނުމަކާ ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެކަން ގުޅިފައިވަނީ ދަރިވަރުންގެ ޔޫނިއަންތައް އުވާލުމާއެވެ. ޔޫނިއަންތައް އުވާލީ ކެމްޕަސްތަކުގައި ހިނގާ ހަމަނުޖެހުންތައް ހުއްޓުވުމުގެ ނަމުގައި ކަމަށްވިޔަސް، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މާ ބޮޑެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އިންތިޚާބުތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަޝްވަރާކުރުމާއި، ކެމްޕެއިންކުރުމާއި، ލީޑަރޝިޕް ދަސްކޮށްދިން ސިޔާސީ މަދަރުސާތަކެކެވެ. އެ ޔޫނިއަންތައް ނެތިދިއުމާއެކު، ޕާކިސްތާނަށް ގެއްލުނީ ޑިމޮކްރެޓިކް ސިޔާސަތަށް މީހުން ބިނާކުރާ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަމްރީނު މަރުކަޒެވެ. މިއަދު ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދެކެވޭ އަނެއް ވާހަކައަކީ ދައުލަތުގެ ބާރު ގަދަވުމުގެ ސަބަބުން މުޒާހަރާއެއް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ވާހަކައެވެ. ބަހެއް ބުނާލާއިރަށް 'ކާލާ ޑާލާ' ނުވަތަ 'ވީގޯ' އަށް އަރުވައިގެން ގެންގޮސްފާނެކަމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.

ކާފަމެންނާއި މާމަމެން ކިޔައިދީ ނުނިންމާ ވާހަކަތައް

މާޒީގައި އައްޔޫބް ޚާން އަދި ޒިޔާއުލްހައްގުގެ ވެރިކަމުގައި މިއަށްވުރެ މާ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހުނެވެ. 1960 ގެ އަހަރުތަކުގެ ލެޖެންޑުން ކަމަށްވާ އަމީރު ހައިދަރު ކާޒްމީ، މޭރާޖް މުޙައްމަދު ޚާން އަދި އަލީ މުޚްތާރު ރިޒްވީ ފަދަ ބޭފުޅުން ވަނީ ޚުދުމުޚުތާރު ވެރިންނާ ކެރިގެން ކުރިމަތިލައްވާފައެވެ. އޭރު ދައުލަތް ބަލިކައްޓެއް ނޫނެވެ، ނަމަވެސް ޔޫނިއަންތަކުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައު އޮތީ ބާރުވެރިކޮށެވެ. މިއަދު އިންޑިއާގައިވެސް މުޒާހަރާކުރާ މީހުން ދެނެގަތުމަށް ފޭޝަލް ރިކޮގްނިޝަން ފަދަ ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރެއެވެ. ދައުލަތުގެ ޕްރެޝަރަކީ ހަމައެކަނި ޕާކިސްތާނަށް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއަދު ދައުލަތުގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ވާހަކަ ދައްކާ ގިނަ މީހުންނަކީ، މީގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން އިމްރާން ޚާންގެ ވެރިކަމުގައި ނޫސްވެރިންނަށާއި ޚިޔާލުފާޅުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިއިރު، އެކަމަށް ތާއީދުކުރި މީހުންނެވެ. 2019 ގެ ލާހޯރ ސްޓޫޑެންޓް މާޗްގައި އެކްޓިވިސްޓް އަރޫޖް އައުރަންގޒޭބް 'ސަރްފަރޯޝީ ކީ ތަމައްނާ އަބް ހަމާރޭ ދިލް މޭ ހޭ' ކިޔުމުން ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ފުރައްސާރަކޮށްފައެވެ.

މުޒާހަރާ ހަމަނުޖެހުމަކަށް ބަދަލުވުން: އޭޖޭކޭ އިން ލިބުނު ފިލާވަޅު

ޖެނުއަރީ 2017 ގައި ގެއްލުވާލާފައިވާ ބްލޮގަރުން ކަމަށްވާ ސަލްމާން ހައިދަރު، ވަގާސް ގޯރާޔާ އަދި އާސިމް ސައީދު ހޯދުމަށް ގޮވާލައި ކުރި މުޒާހަރާތަކުގެ މަތިން ހަނދާންވެއެވެ. އޭރު ދީނީ ޖަމާއަތްތަކުން ވަނީ އެ ބްލޮގަރުންނަކީ ކުފުރުގެ އަމަލުތައް ހިންގާ ބައެއްކަމަށް ތުހުމަތުކޮށްފައެވެ. އެ މުޒާހަރާ ހަމަނުޖެހުމަކަށް ބަދަލުވެ، ފުލުހުން މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންނަށް މުގުރުން ހަމަލާދިނެވެ. އަދި ތަހްރީކޭ ލައްބައިކް ޕާކިސްތާން (ޓީއެލްޕީ) އާއި އެހެނިހެން ދީނީ ޖަމާއަތްތަކުންވެސް މުޒާހަރާކުރާ މީހުންނާ ދިމާއަށް ނުކުތެވެ. މި ހާދިސާތައް އަލްޖަޒީރާ ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާތަކުން ކަވަރުކުރިއެވެ.

މި މައުޟޫޢުގައި ވިސްނާލަންޖެހޭ އަނެއް ކަމަކީ، ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑެތި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ދަރިވަރުންގެ ޔޫނިއަންތައް އަލުން އިއާދަކުރުމަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދޭ ކަމެވެ. ބިލާވަލް ބުއްޓޫ ޒަރްދާރީގެ ޕީޕީޕީގެ ތާރީޚު ގުޅިފައިވަނީ ދަރިވަރުންގެ ހަރަކާތްތަކާއެވެ. އޭނާގެ މަންމަ ބޭނަޒީރު ބުއްޓޫއަކީ އޮކްސްފޯޑް ޔޫނިއަންގެ ރައީސްކަން ކުރެއްވި ފުރަތަމަ އޭޝިއާގެ އަންހެން ބޭފުޅާއެވެ. ނަމަވެސް އެ ޕާޓީން ޔޫނިއަންތައް އިއާދަކުރަން މާބޮޑު މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ ޕާޓީން މަރުހޫމް ޖަހާންގީރު ބަދަރު އަދި ސެނެޓަރ މަސްރޫރު އަހްސަން ފަދަ ދަރިވަރުންގެ ސިޔާސީ ލީޑަރުން ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހަށް ގެނެސްފައިވެއެވެ. އެމްކިއުއެމްގެ ފެށުން އައިސްފައިވަނީ އޭޕީއެމްއެސްއޯ އިންނެވެ. ހައިދަރު ރިޒްވީ އަދި ފައިސަލް ސަބްޒްވާރީ ފަދަ ލީޑަރުންނަކީ އޭގެ މިސާލުތަކެވެ.

އީވިންގް ހޯލް: ކޮލޯނިއަލް ލާހޯރގެ ދަރިވަރުންގެ ދިރިއުޅުމާއި މުޒާހަރާތައް

އިމްރާން ޚާން ޒުވާނުންގެ ބޮޑު ތާއީދެއް ހޯއްދެވި ނަމަވެސް، ދަރިވަރުންގެ ޔޫނިއަންތައް އިއާދަކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ. ޚައިބަރު ޕަޚްތުންޚުވާގެ މިހާރުގެ ޗީފް މިނިސްޓަރ ސުހައިލް އަފްރީދީ ފަދަ އޭނާގެ އެންމެ އަރިސް ބޭފުޅުންނަކީވެސް ދަރިވަރުންގެ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކުން އުފެދުނު ބޭފުޅުންނެވެ. ޕީއެމްއެލް-އެން ގައި ސެނެޓަރ ފަރްވޭޒް ރަޝީދު، ޚަވާޖާ ސައުދު ރަފީގު އަދި ޖާވޭދު ހާޝިމީ ފަދަ ކުރީގެ ދަރިވަރުންގެ ލީޑަރުން ތިއްބެވި ނަމަވެސް، އެ ޕާޓީން ރައްޔިތުންނާ އެންމެ ގާތުން މަސައްކަތްކުރާ ލޯކަލް ގަވަރމަންޓްތަކާއި ޔޫނިއަންތައް އިއާދަކުރާކަށް ނޫޅެއެވެ.

މި ހުރިހާ ޕާޓީތަކެއްގެ ހިމޭންކަމަކީ ގަސްތުގައި ކުރާ ކަމަކަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. މިއަދުގެ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ބޭނުންވަނީ ސިޔާސީ ގޮތުން ތައުލީމު ހާސިލުކޮށްގެން ތިބި، ބަހުސްކުރަން އެނގޭ ދަރިވަރުންނެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހުން ބޭނުންވަނީ ސިޔާސީ ގޮތުން ވަފާތެރި، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި 'ޑިޖިޓަލް ހަނގުރާމަ' ކުރާނެ ޒުވާނުންނެވެ. އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ލީޑަރޝިޕާ ސުވާލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އޮންލައިންކޮށް ދިފާއުކޮށް، ހޭޝްޓެގް ޓްރެންޑްކޮށް، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ހަމަލާދީ ޕާޓީގެ ބަސް ކުރިއަރުވާ ޒުވާނުންނެވެ.