ދުނިޔެއަށް ޑީސަލްގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވަނީ ކީއްވެ؟ އަދި އިންޑިއާއިން މިކަން ޙައްލުކުރަނީ ކިހިނެއް؟

އެމެރިކާއިން 100 އިންސައްތައިގެ ޓެރިފެއް ތަޢާރަފުކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރު އޮތް ނަމަވެސް، ޕެޓްރޯލިއަމް އުފެއްދުންތައް ބޭރުކުރުމަށް އިންޑިއާއިން ވެފައިވާ ވަޢުދުތައް ފުއްދާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން އެ ޤައުމުން ދީފިއެވެ. ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސްއެޅި، ރަޝިޔާގެ ތެޔޮ ގިނަ ޤައުމުތަކަށް ނުލިބޭ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ދުނިޔެއަށް ޑީސަލް ފޯރުކޮށްދޭ މައިގަނޑު އެއް ޤައުމަކީ އިންޑިއާއެވެ. ދުނިޔޭގައި ތިންވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ތެޔޮ ބޭނުންކުރާ އަދި އެތެރެކުރާ އިންޑިއާއިން މިހާރު 41 ޤައުމަކުން ތެޔޮ ހޯދަމުންދާއިރު، ތެޔޮ ސާފުކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ވެސް ދަނީ އިންވެސްޓްކުރަމުންނެވެ.

މިދިޔަ ހަފްތާގައި ބޭއްވި ސިނާޢީ ބައްދަލުވުމެއްގައި އިންޑިއާގެ ޔޫނިއަން މިނިސްޓަރ ހަރްދީޕް ސިންގް ޕޫރީ ވިދާޅުވީ، އުފެއްދުންތައް ބޭރުކުރުން ކުރިއަށްގެންގޮސް، އެކްސްޕޯޓްކުރުމަށް ވެފައިވާ ވަޢުދުތައް ފުއްދަވާނެކަމަށެވެ.

ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި އެއްކޮށް ބަންދުވެދާނެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއެކުވެސް، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެޔޮ ލިބެން ހުރިކަން އޮއިލް މިނިސްޓަރ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އަދި ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިއާއި ރަތް ކަނޑުގެ ބާބުލްމަންދަބް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވެއްޖެނަމަ އިންޑިއާއަށް ވާނެގޮތަކާމެދު އުފެދުނު ސުވާލުތައް އޭނާ ހަނދާންކޮށްދެއްވިއެވެ.

"އެމެރިކާގައި ޑީސަލްގެ އަގު ވަނީ 6 ޑޮލަރު އުފުލިފައި... އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކާ އަޅާކިޔާލައްވާ. 2014، 2021، އަދި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އަގުތަކަށް ބައްލަވާ. މިއީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ވާހަކަތަކެއް ނޫން. މުޅި ޤައުމުގައި 107،000 ރީޓެއިލް އައުޓްލެޓް އެބަހުރި، އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ތަނަކުންވެސް ތެޔޮ ހުސްވެފައެއް ނުވޭ،" ޕޫރީ ވިދާޅުވިއެވެ.

މި ވާހަކަތައް އޭނާ ދެއްކެވީ ސެޕްޓެމްބަރ 24، 2026 ގައި ނިއުދިއްލީގައި ބޭއްވި 'ޕީ.އޭ.އެފް.އައި' ގެ 13 ވަނަ އަހަރީ ފޯރަމްގައެވެ.

ޕޫރީ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޔޫރަޕްގެ ބައެއް ކާރުޚާނާތައް ބަންދުކުރި ނަމަވެސް، އިންޑިއާއިން ރިފައިންކުރުމަށް އިންވެސްޓްކުރުން ކުރިއަށްގެންދާނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެތެރޭގެ ޑިމާންޑް ފުއްދުމާއެކު ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބާޒާރުތަކަށް މުހިންމު ސަޕްލަޔަރެއްގެ ގޮތުގައި އިންޑިއާ ދެމިއޮންނާނެއެވެ. އިންޑިއާގެ ރިފައިނަރީތަކުގައި އިންވެސްޓްކުރުމަށް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުންވެސް ޝައުޤުވެރިކަން ފާޅުކުރަމުންދާކަމަށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން ތެޔޮ ހޯދާ ޤައުމުތަކުގެ އަދަދު 27 އިން 41 އަށް އިތުރުކޮށްފިން. އެލް.ޕީ.ޖީ އުފައްދާ މިންވަރު ދުވާލަކު 34،000 ޓަނުން 55،000 ޓަނަށް ވަނީ އިތުރުކޮށްފައި، އަދި އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 267 މިލިއަން ޓަނު ރިފައިންކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ކަށަވަރުކޮށްފިން،" ޕޫރީ ތަކުރާރުކުރެއްވިއެވެ.

ދުނިޔެއަށް ޑީސަލްގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވަނީ ކީއްވެ؟

ދުނިޔޭގެ ޑީސަލް މާކެޓަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެފައިވަނީ އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައާއި، ރަޝިޔާއާއި ޔޫކްރެއިންގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދަނޑުވެރިކަމާއި އިމާރާތްކުރުން އަދި ބަރު އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވުމަށް މުހިންމު މި ތެލުގެ އަގު ސާފުނުކުރާ ތެލަށްވުރެ ބޮޑަށް އުފުލި، ވިޔަފާރިތަކަށާއި ދަނޑުވެރިންނަށް އަދި އާންމުންނަށް ގެއްލުންވެ، އިންފްލޭޝަން ވަނީ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ.

ނޮވެމްބަރު މަހުގެ މިޑްޓަރމް އިންތިޚާބުގެ ކުރިން 90 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ޑީސަލް އެކްސްޕޯޓްކުރުން މަނާކުރުމަށް އެމެރިކާއިން "ވަރަށް ސީރިއަސްކޮށް" ވިސްނަމުންދާތީ، މި ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ. އެކި ހަނގުރާމަތަކުގެ ސަބަބުން ޔޫރަޕާއި އެމެރިކާގައި އަގުތައް ވަނީ ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް އުފުލިފައެވެ. މިއީ އިންތިޚާބާ ކުރިމަތިލާ ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީއަށް ބޮޑު މައްސަލައަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.

"އަޅުގަނޑުމެން ޑީސަލް ބޭރުނުކުރަންވީ... އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ގިނައިން ޑީސަލް އުފައްދަން... އެކަމަށް އަޅުގަނޑު ގޮވާލައިފިން... އޭގެ ސަބަބުން ކާރުތަކަށް އަޅާ ޕެޓްރޯލްގެ އަގު ތަންކޮޅެއް ބޮޑުވެދާނެ، އެހެންވީމަ އަޅުގަނޑުމެން އެކަމާ ވަރަށް ސީރިއަސްކޮށް އެބަ ވިސްނަން. އެކަން ކުރުން އެކަށީގެންވޭ،" ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ދާދިފަހުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ސަޕްލަޔަރެއްގެ ގޮތުގައި ރަޝިޔާ ފަހަތަށް ޖައްސާލައި އިންޑިއާ ކުރިއަށް

މިދިޔަ ޖުލައި މަހުން ފެށިގެން ރަޝިޔާއިން ޑީސަލް އެކްސްޕޯޓްކުރުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަޑުޖެހިފައިވާއިރު، އެ ޤައުމުން ވަނީ އެކްސްޕޯޓް މަނާކޮށްފައިވާ މުއްދަތު 2027 ވަނަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހާ ހަމައަށް ދަންމާލާފައެވެ. މި ފިޔަވަޅު އެޅީ ޔޫކްރެއިނުން ރަޝިޔާގެ ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކާރުޚާނާތަކަށް ދިން ޑްރޯން ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ތެޔޮ މަދުވެ، އަގު އުފުލުމާ ގުޅިގެންނެވެ. ވޯޓެކްސާގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން، އޮގަސްޓް މަހު ރަޝިޔާގެ ކަނޑުމަގުން ކުރާ ޑީސަލް އަދި ގޭސްއޮއިލް އެކްސްޕޯޓް ވަނީ ދުވާލަކު 150،000 ފީފާގައި ހިފެހެއްޓިފައެވެ. މިއީ އޭގެ ކުރީ އަހަރާ އަޅާބަލާއިރު ދުވާލަކު 610،000 ފީފާގެ ދަށްވުމެކެވެ. އަދި މިއީ ފާއިތުވި 5 އަހަރުގެ އެވްރެޖަށްވުރެ %81 ދަށް މިންވަރެކެވެ.

ކެޕްލަރ އިން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާއަށްފަހު އެންމެ ގިނައިން ޑީސަލް ސަޕްލައިކުރާ ޤައުމަކަށް މިހާރު އިންޑިއާ ވަނީ ވެފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ޑީސަލް އެކްސްޕޯޓްގެ %10 ހިއްސާކުރަނީ އިންޑިއާއިންނެވެ. ވޯޓެކްސާއިން ފާހަގަކުރިގޮތުގައި ޔޫރަޕުން އިންޑިއާގެ ޑީސަލަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. އެގޮތުން އޮގަސްޓް މަހު ބާބުލްމަންދަބް މަގުން ގެންދިޔަ ތެލުގެ %60 އަކީ އިންޑިއާގެ އުފެއްދުންތަކެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އެނަލިޓިކްސް ކުންފުނިތަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާ އުޅަނދުތަކުގައި 260 ކިލޯޓަނުގެ (އެތެރެކުރި ޕެޓްރޯލްގެ %55) ޕެޓްރޯލް އޮގަސްޓް މަހު ރަޝިޔާއަށް އެތެރެކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެންމެ ކުރީގައި އުޅެނީ އިންޑިއާ، ތުރުކީ އަދި މޮރޮކޯއެވެ. އިންޑިއާއިން އުފައްދައި ރަޝިޔާއަށް އެތެރެކުރި ހުރިހާ ޕެޓްރޯލެއް އުފުލާފައިވަނީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާ އުޅަނދުފަހަރުގައެވެ.

ހުޅަނގު އޭޝިއާގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ބަންދުކުރުމަށް އަށް މަސްދުވަސް ވެފައިވާއިރު، އެމެރިކާއާއި އޭ.އާރް.އޭ (އެމްސްޓަޑަމް-ރޮޓަރޑަމް-އެންޓްވަރޕް) ގެ ތެލުގެ ރިޒާވް ތާރީޚީ ގޮތުން ދަށްވުމާ ގުޅިގެން އެޓްލާންޓިކް ސަރަޙައްދުގެ ރިފައިނަރީތަކުން ވަނީ މަސައްކަތްތައް ހަލުވިކޮށްފައެވެ.

އިންޑިއާގެ ޑީސަލް އެކްސްޕޯޓްގެ މަންޒަރު

އިންޑިއާއަކީ ދުނިޔޭގައި ހަތަރުވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ރިފައިނަރީ ޤައުމެވެ. އެ ޤައުމުގައި ހިންގާ 22 ރިފައިނަރީ މެދުވެރިކޮށް އަހަރަކު 258.1 މިލިއަން ޓަނު އުފެއްދުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވެއެވެ. މެއި މަހު ޕީ.އައި.ބީ އިން ނެރުނު މަޢުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، މާލީ އަހަރު 2026 ގައި އެތެރޭގައި 243.2 މިލިއަން ޓަނު ބޭނުންކޮށްފައިވެއެވެ. ހަމަ އެ އަހަރު ޕެޓްރޯލިއަމް އުފެއްދުންތަކުގެ އެކްސްޕޯޓް 61.5 މިލިއަން ޓަނަށް އަރާފައިވާއިރު، މިއީ ދުނިޔޭގައި ސާފުކުރި ތެޔޮ އެންމެ ގިނައިން އެކްސްޕޯޓްކުރާ އެއް ޤައުމަށް އިންޑިއާ ހަދައިދޭ ކަމެކެވެ.

ކޮމަރސް މިނިސްޓްރީގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން، ޕެޓްރޯލިއަމް އެކްސްޕޯޓް ވަނީ %67.64 ކުރިއަރާފައެވެ. އެއީ ޖުލައި 2025 ގެ 4.13 ބިލިއަން ޑޮލަރުން ފެށިގެން ޖުލައި 2026 ގެ 6.92 ބިލިއަން ޑޮލަރަށެވެ. އެ ޤައުމުން ދުވާލަކު ގާތްގަނޑަކަށް 5.4 މިލިއަން ފީފާ ރިފައިންކުރާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން %90 އަކީ އިމްޕޯޓްކުރާ ސާފުނުކުރާ ތެލެވެ.

މި ދުވަސްވަރު އިމްޕޯޓް ޚަރަދުވެސް ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. އެގޮތުން، އިންޑިއާއިން ސާފުނުކުރާ ތެލަށް ކުރި ހޭދަ ވަނީ މިއަހަރުގެ އޭޕްރީލް އިން ޖުލައިގެ ނިޔަލަށް %56.5 އިތުރުވެ 63.4 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާފައެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަސްރަޙުގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާ ގުޅިގެން ދަތުރުފަތުރަށް ބުރޫއަރައި، އިންޝުއަރެންސްގެ އަގު ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ އަގުތައް ވަނީ އުފުލިފައެވެ. ނަމަވެސް، އޮއިލް މިނިސްޓްރީގެ ޑޭޓާ ދައްކާގޮތުން އޮގަސްޓް މަހު އިންޑިއާގެ ޕެޓްރޯލިއަމް އެކްސްޕޯޓް ވަނީ %40 ދަށްވެ، 2.7 މިލިއަން މެޓްރިކް ޓަނަށް ވެއްޓިފައެވެ. އޭޕްރީލް އިން އޮގަސްޓަށް އެކްސްޕޯޓް %46.7 ދަށްވެ، 11.2 މިލިއަން މެޓްރިކް ޓަނަށް ވެއްޓިފައިވާއިރު، މާލީ އަހަރު 2025-26 ގައި ޖުމްލަ އެކްސްޕޯޓް ވަނީ %9.2 ދަށްވެ 46.2 މިލިއަން މެޓްރިކް ޓަނަށް ތިރިވެފައެވެ.