ޕާކިސްތާނުން ޓެރަރިޒަމް ފެތުރުން: އަސަރުކޮށްފައިވާ ގައުމުތަކުގެ ލިސްޓާ އަފްޣާނިސްތާން ގުޅިއްޖެ

ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެރަރިޒަމަށް ވާގިވެރިވެ އެހީތެރިވުމުގެ ނުބައި ލަޤަބު އަނެއްކާވެސް ޕާކިސްތާނަށް ލިބިއްޖެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ ތަމްރީނާއި އެހީތެރިކަމާއެކު އަފްޣާނިސްތާނަށް ހަނގުރާމަވެރިން ވަދެފައިވާކަމަށް އެ ޤައުމުން ވަނީ ތުހުމަތުކޮށްފައެވެ. މިއީ ޕާކިސްތާނުގައި ތިބޭ ޓެރަރިސްޓުންނަށް ހިމާޔަތްދީ، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ލޭއޮހޮރުވުން އުފައްދާކަމަށް ބުނެ އިންޑިއާ، އީރާން އަދި ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން ކުރަމުންދާ ޒަމާންވީ ޝަކުވާތަކަށް އިތުރުވި ބޮޅެކެވެ.

ކާބުލް އިން ހާމަކުރި ގޮތުގައި އެ ޤައުމުގެ ފައުޖުތަކުން ވަނީ ނޫރިސްތާނުގައި 41 ޓެރަރިސްޓުން މަރާލައި، 62 މީހަކު ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. އައިއެސްއާ ގުޅުންހުރި މި ޖަމާޢަތްތަކަށް ޕާކިސްތާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ އެހީތެރިކަން ލިބިފައިވާކަމަށް ކާބުލް އިން ބުނެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ދިފާޢީ ވުޒާރާއިން ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި، މި މީހުން އެ ޤައުމަށް ވަނުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ "ސީދާ އިރުޝާދާއި އެހީތެރިކަމާ" އެކުގައެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ބިމުގައި ހަނގުރާމަވެރިން ހޯދައި، ހަތިޔާރުދީ، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ހަމަޖެހުން ނަގާލުމަށް ޕާކިސްތާނުން މަސައްކަތްކުރާ ކަމަށް އަފްޣާނިސްތާނުން ވަނީ ތުހުމަތުކޮށްފައެވެ.

އެމެރިކާގެ ސިފައިން އަފްޣާނިސްތާނުގައި ތިބި ދުވަސްވަރު، ޙައްޤާނީ ނެޓްވޯކާއި، ލަޝްކަރޭ ތައިބާ (އެލް.އީ.ޓީ) އަދި ޖައިޝޭ މުޙައްމަދު (ޖޭ.އީ.އެމް) ފަދަ ޖަމާޢަތްތަކުން ޙަމަލާތައް ދިނުމަށް ޕާކިސްތާނުން ޖާގަދިން ކަމުގެ ތުހުމަތު ވަނީ ކޮށްފައެވެ. އޭރުގެ އެމެރިކާގެ ޖޮއިންޓް ޗީފްސް ޗެއަރމަން އެޑްމިރަލް މައިކް މުލެން ވިދާޅުވެފައިވަނީ "ޙައްޤާނީ ނެޓްވޯކަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާގެ ގުނަވަނެއްގެ ގޮތުގައި ޙަރަކާތްތެރިވާ ބައެއް" ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސަރަޙައްދީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޙަމަލާތައް ރާވާ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތްތަކަށް ރައްކާތެރިކަންދޭ މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނު ވަނީ އެމެރިކާގެ ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓުން ކަނޑައަޅާފައެވެ.

ފާއިތުވި އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން، އިންޑިއާއިން ދަނީ ޖައްމޫ ކަޝްމީރަށް ހަނގުރާމަވެރިން ފޮނުވުމާއި، ސަރަޙައްދީ ޓެރަރިޒަމްގެ އިތުރުން މުޅި އިންޑިއާގައި ބޮންގޮއްވުމާއި މީހުން މެރުމަށް ޕާކިސްތާނުން މަގުފަހިކޮށްދޭކަމަށް ބުނެ ޝަކުވާކުރަމުންނެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ދައުލަތުގެ ބައިވެރިވުން މިކަންކަމުގައި އޮތްކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ހަރުދަނާ ހެކިތައް އިންޑިއާއިން ވަނީ ދުނިޔެއަށް ދައްކާފައެވެ. ޓެރަރިސްޓް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރތައް ޕާކިސްތާނުގައި ހިންގުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުމާ ގުޅިގެން ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ވަރުގަދަ މަޝްވަރާތަކެއް ކުރެވިފައިވާއިރު، ޓެރަރިސްޓުން ތަމްރީނުކުރާ މަރުކަޒުތައް ނައްތާލުމަށް ނިއުދިއްލީއިން ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރެއަށް ވަދެ ޙަމަލާތަކެއް ވެސް ދީފައެވެ.

އެކި ޤައުމުތަކުންނާއި އދ. ގެ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުން ވަނީ ލަޝްކަރޭ ތައިބާ އަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ޤާއިމުވެފައިވާ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 2008 ވަނަ އަހަރުގެ މުމްބާއީ ޙަމަލާތަކުގައި އެ ޖަމާޢަތުގެ ބައިވެރިވުން އޮތްކަން ރެކޯޑުކޮށްފައެވެ. އަނެއް ޖަމާޢަތް ކަމަށްވާ ޖައިޝޭ މުޙައްމަދުގެ ޙާލަތަކީ ވެސް މިއީއެވެ. ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުން އެ ޤައުމުގެ އާދަކާދަ ދޫނުކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އެފް.އޭ.ޓީ.އެފް ގެ ގްރޭ ލިސްޓަށް އެ ޤައުމު ލުމެވެ. އިސްލާމްއާބާދަށް އެފް.އޭ.ޓީ.އެފް ގެ މައްސަލަ ވެފައިވަނީ އެ ޤައުމުގެ އަބުރަށް އެރި ވަރަށް ބޮޑު ހުތުރަކަށެވެ.

ޕާކިސްތާނުގެ ބިމުން އުފެދިގެން އައި ޓެރަރިސްޓް ޙަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން އީރާނާއި ޕާކިސްތާނާ ގުޅޭ ސަރަޙައްދީ ރޮނގުގައި ވެސް ވަނީ ސަލާމަތީ ގޮތުން ނުތަނަވަސްކަން އުފެދިފައެވެ. އީރާނާ ދެކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ހިތްވަރުދީ، ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށް ޙަމަލާތައް ދިނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭކަމަށް ބުނެ ތެހެރާނުން ގިނަގިނައިން އިސްލާމްއާބާދު ކުށްވެރިކުރެއެވެ. ހަނގުރާމަވެރިންނަށް އެހީތެރިވުމުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ބަދުނާމުވެފައިވާ ޖާސޫސީ އިދާރާ، އިންޓަރ-ސަރވިސަސް އިންޓެލިޖެންސް (އައި.އެސް.އައި) ގެ އަތެއް ވާކަމަށް ތެހެރާނުން ސީދާ ތުހުމަތުކުރެއެވެ. މިއީ، އިންޑިއާއަށް ދެވޭ ލޭއޮހޮރުވުން ބޮޑު ޙަމަލާތަކާއި ހަނގުރާމަވެރިން ތަމްރީނުކުރުމުގައި އައި.އެސް.އައި ގެ ދައުރު އޮތްކަން ހެކިތަކާއެކު ސާބިތުކޮށްދެމުން، ނިއުދިއްލީއިން އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ކުރަމުންދާ ދަޢުވާއެކެވެ. އީރާނުން ވެސް ދަނީ ޕާކިސްތާނުގައި ޤާއިމުވެފައިވާ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތްތަކާ ދެކޮޅަށް ހަރުކަށި ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.

ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާޢަތެއް ކަމަށްވާ ޖައިޝް އަލް-ޢަދުލް އާ ދެކޮޅަށް އެދެވޭ ފިޔަވަޅެއް ނާޅައިފިނަމަ، އިސްލާމްއާބާދާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އަޅާނެކަމުގެ އިންޒާރުވެސް އީރާނުން ދިނެވެ. އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ކޮމާންޑަރ މޭޖަރ ޖެނެރަލް މުޙައްމަދު ޢަލީ ޖަޢުފަރީ ވިދާޅުވީ، "އެމީހުން ތިބިތަން ޕާކިސްތާނު ސަރުކާރަށް އެނގޭ ކަމަށާއި، އެމީހުންނަށް ޕާކިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ އެހީތެރިކަން ލިބޭ" ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އިސްލާމްއާބާދުން އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ނޭޅުމުގެ ސަބަބުން، ޖައިޝް އަލް-ޢަދުލް އިން އީރާނަށް ޙަމަލާތައް ދިނުމަށް ފުރުޞަތު ފަހިވެ، ތެހެރާނުގެ މާޔޫސްކަން ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ.

ވިލާތުގައި ދީފައިވާ ޓެރަރިސްޓް ޙަމަލާތަކާއި ޕާކިސްތާނުގައި ތިބި ޖަމާޢަތްތަކާ ގުޅުން ހުރިކަން ތަޙުޤީޤުތަކުން ވަނީ ހޯދިފައެވެ. ހަނގުރާމަވެރިން ރެކްރޫޓުކުރުމާއި، ފައިސާ ހޯދުމުގެ ވިއުގަތަކާއި، ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށް ހިންގާ ޙަރަކާތްތަކާ ގުޅޭ ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ހެކިތައް ވަނީ ފެނިފައެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެރަރިޒަމަށް ރައްކާތެރިކަންދޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ޔޫރަޕުން ޕާކިސްތާނު ބަލައިގެންފައިވެއެވެ. ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން އޭޖެންސީ ފޯ އެސައިލަމް (އީ.ޔޫ.އޭ.އޭ) އިން ވަނީ އައި.އެސް.އައި އާއި އެލް.އީ.ޓީ އާ ދެމެދު އޮތް "ވަރުގަދަ" ގުޅުންތައް ރެކޯޑުކޮށްފައެވެ. އަދި އެލް.އީ.ޓީ އާއި އަލްޤައިދާގެ އިތުރުން ޖައްމޫ ކަޝްމީރުގެ ހަނގުރާމަވެރިންނާ ދެމެދު ސީދާ ގުޅުމެއް އޮތްކަން ވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ވިލާތަށް އެތެރެވި ހަނގުރާމަވެރިންނާއި ޕާކިސްތާނާ ވަރުގަދަ ގުޅުންތަކެއް އޮތްކަމުގެ ރަސްމީ ހެކިތައް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ އެއްކާ ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންނެވެ. ނުވަތަ ޕާކިސްތާނުގެ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާޢަތްތަކުން ތަމްރީނުކޮށްފައިވާ ބައެކެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކަށް ޙަމަލާދިން މީހުން ތަމްރީނުކޮށްފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ސައުތު ވަޒީރިސްތާނުގައި ކަމަށް ވިލާތުގެ އިއްތިޙާދު (އީ.ޔޫ) އިން ބުނެފައިވެއެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުން ބުނާ ގޮތުގައި އެ ޤައުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ޓެރަރިސްޓް ނުރައްކަލަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ޤާއިމުވެފައިވާ ޖަމާޢަތްތަކެވެ. މިކަމުން ދައްކައިދެނީ ޕާކިސްތާނުގެ ޓެރަރިޒަމްގެ މައްސަލަ ހަމައެކަނި އެ ޤައުމުގެ އެތެރެއަށް މަޙްދޫދުވެފައި ނުވާކަމެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ޤައުމަކީ ޓެރަރިޒަމާއި ހަނގުރާމަވެރިކަން އެހެން ޤައުމުތަކަށް ފަތުރައި ފޮނުވާ ޤައުމެކެވެ.

މީގެ ކުރިން ޓެރަރިޒަމްގެ އަސްލުކަމަށް ޕާކިސްތާނުން ސިފަކުރި އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރެއަށް ހަނގުރާމަވެރިން ފޮނުވާކަމުގެ ތުހުމަތު މިއަދު ޕާކިސްތާނަށް އަމާޒުވުމަކީ ޙައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އަވަށްޓެރިންނާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރާނެ ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނު ސަރުކާރުން ވަނީ ޓެރަރިޒަމްގެ ވެއްޓެއް ޤާއިމުކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް އެ ޤާއިމުކުރި ހަނގުރާމަވެރި ނިޒާމު މިއަދު ވަނީ ޚުދު ޕާކިސްތާނާ ދެކޮޅަށް އެނބުރިފައެވެ. ސަލާމަތީ ސިޔާސަތުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހަނގުރާމަވެރި ވިއުގަތައް މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރެއިން ބައްޓަންކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ، ޕާކިސްތާނަކީ ޓެރަރިޒަމް އުފައްދައި، ސަރަޙައްދު ހުރަސްކޮށް ހަނގުރާމަވެރިން އެކްސްޕޯޓުކުރާ މައިގަނޑު މަޞްދަރަކަށް ވުމެވެ.