ޗައިނާގެ ކުރީގެ ދިފާއީ ދެ ވަޒީރަކަށް މަރުގެ އަދަބު: އަސްކަރިއްޔާގެ ތެރޭގައި އޮތް ބިރުވެރިކަން
ގާތްގަނޑަކަށް ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ ތަހުގީގަށްފަހު، ޗައިނާގެ ކުރީގެ ދިފާއީ ވަޒީރުން ކަމަށްވާ ވޭ ފެންގްހޭ އާއި ލީ ޝަންގްފޫއަށް، ދެ އަހަރުގެ މުހުލަތަކާއެކު މަރުގެ އަދަބު އިއްވައި، އެ މީހުންގެ އަމިއްލަ ހުރިހާ މުދަލެއް ދައުލަތަށް ނެގުމަށް ޗައިނާއިން މޭ މަހުގެ 7 ވަނަ ދުވަހު ރަސްމީކޮށް އިއުލާންކޮށްފިއެވެ. ރަސްމީ ބަޔާނުގައިވާ ގޮތުން ވޭ ކުށްވެރިވީ ރިޝްވަތު ހިފުމުގެ ކުށުގައެވެ. އަދި ލީ ކުށްވެރިވީ ރިޝްވަތު ހިފުމާއި ރިޝްވަތު ދިނުމުގެ ކުށުގައެވެ.
މިއީ ޗައިނާގެ އަސްކަރިއްޔާ (ޕީ.އެލް.އޭ) ތެރޭގައި ކުރިއަށްދާ ފުހެލުމުގެ އޮޕަރޭޝަން ނުވަތަ 'ޕާޖް' ގައި ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅަށް ފެށި ކެމްޕޭނަށްފަހު، އަސްކަރިއްޔާގެ މިހާ މަތީ ފަންތީގެ ބަޔަކަށް މިހާ ވަރުގަދަ އަދަބެއް ދިން މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މިފަދަ ހަރުކަށި އަދަބެއް ދޭން މެދުވެރިވި ސަބަބުތަކަކީ ކޮބައިތޯ އާއި، އަސްކަރިއްޔާގެ އެހެން ލީޑަރުންނަށް މީގެ ސަބަބުން ކުރާނެ އަސަރަކީ ކޮބައިތޯ ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ.
ދެ އަހަރުގެ މުހުލަތަކާއެކު މަރުގެ އަދަބު އިއްވުމަކީ ޗައިނާގައި ވަރަށް ބޮޑެތި ކުށްތަކަށް ދޭ އަދަބެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބޮޑެތި ކޮރަޕްޝަންގެ މައްސަލަތަކާއި، ރޭވުންތެރިކަމާއެކު މީހުން މެރުމާއި، ބޮޑު މިންވަރަކަށް މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ ކުރިން މިފަދަ އަދަބެއް ލިބުނު އަސްކަރިއްޔާގެ އެންމެ މަތީ އޮފިސަރަކީ ޖެނެރަލް ލޮޖިސްޓިކްސް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ ކުރީގެ ޑެޕިއުޓީ ޑިރެކްޓަރު ގޫ ޖުންޝާން އެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތު 600 މިލިއަން ޔުއާން (ގާތްގަނޑަކަށް 98 މިލިއަން ޑޮލަރު) އަށް ވުރެ ގިނަ ކަމަށް ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ. ގޫ ތަހުގީގަށް އެހީތެރިވެ، އެހެން މީހުންގެ މައުލޫމާތު 'ބަޅާލައި' ފަޅާކޮށްލުމުން، އޭނާ ވަގުތުން މެރުމުގެ ބަދަލުގައި ދެ އަހަރުގެ މުހުލަތެއް ދިނީއެވެ. މިހާރު އޭނާ ހުރީ އަސްކަރީ ޖަލެއްގައި އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއްގައެވެ.
ގޫގެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން އަސްކަރިއްޔާގެ ތެރޭގައި ގިނަ ތަހުގީގުތަކެއް ފެށި، ސީ.އެމް.ސީގެ ކުރީގެ ވައިސް ޗެއާމަނުން ކަމަށްވާ ގުއޯ ބޮކްޝިއޮންގް އާއި ޒޫ ކައިހޫގެ މަގާމު ގެއްލުނެވެ. 2017 ވަނަ އަހަރު އަސްކަރިއްޔާގެ ޗީފް އޮފް ސްޓާފް ފޭންގް ފެންގްހުއީގެ މަގާމު ވެސް ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. ޒޫ މަރުވީ ހުކުމް އިއްވުމުގެ ކުރިންނެވެ. ގުއޯ އާއި ފޭންގްގެ މައްޗަށް އިއްވީ އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެވެ.
ގޫ ފަދައިން، ވޭ ފެންގްހޭ އާއި ލީ ޝަންގްފޫ ވެސް އެ މުހުލަތަށްފަހު މަރާލާނެ ކަމަކަށް ނުބެލެވެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހުންގެ އަދަބު އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނެއެވެ. ފުރަތަމަ ތަހުގީގަށް އެއްބާރުލުން ނުދިން ނަމަވެސް، ފަހުން އެމީހުން ވަނީ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރި އެހެން އޮފިސަރުންގެ މައުލޫމާތު ދީފައިވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މި އެއްބާރުލުމުގެ ސަބަބުން އެމީހުން މަރުން ސަލާމަތްވީ ނަމަވެސް، މީގެ ސަބަބުން އަސްކަރިއްޔާގެ މަތީ އަދި މެދު ފަންތީގެ އިތުރު އޮފިސަރުން މި ކޮރަޕްޝަންގެ ވަލުގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަނެވޭނެއެވެ.
ޗައިނާގެ އަސްކަރީ ކޯޓުތަކަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން މިނިވަން ތަންތަނެއް ނޫނެވެ. އަދި މިފަދަ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކުގައި ހުކުމް އިއްވުމަށް ކޮމާންޑަރ-އިން-ޗީފް ނުވަތަ ރައީސް ޝީ ޖިންޕިންގްގެ ހުއްދަ ބޭނުންވެއެވެ. އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު ހުކުމެއްގެ ބަދަލުގައި، ޝީ މިހާ ހަރުކަށި އަދަބެއް ދޭން ނިންމީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ފުރަތަމަ ކަމަކީ، މިއީ ކޮރަޕްޝަނާއި އެހެނިހެން ނުބައި އަމަލުތައް ހުއްޓުވުމަށް ދިން ވަރުގަދަ އިންޒާރެކެވެ. ގޫ ޖުންޝާންގެ މައްސަލައަށް ބަލާއިރު، ވޭ އާއި ލީގެ މައްސަލަތަކުގައި ވެސް ވަނީ ވަރަށް ގިނަ ފައިސާއަށް ހިޔާނާތްތެރިވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެމީހުން ކުރިން އިސްކޮށް ތިބި ރޮކެޓް ފޯސް އާއި އިކުއިޕްމަންޓް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށްފައިވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް، މަތީ އޮފިސަރުންނަށް ސީދާ މަރުގެ އަދަބު ދިނުމަކީ އަސްކަރިއްޔާގެ އަޒުމް ބަލިކަށިވެ، އިސް އޮފިސަރުންގެ މެދުގައި ހަލަބޮލިކަމެއް އުފެދިދާނެ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، މުހުލަތަކާއެކު މަރުގެ އަދަބު ދިނުމަކީ ބިރުވެރިކަން އުފެއްދުމަށާއި، ސިޔާސީ ނުރައްކާ ކުޑަކުރުމަށް ގެންގުޅުނު މެދުމިންގަނޑުގެ އުސޫލެކެވެ.
އެންމެ ފަހު ކަމަކީ، އަންނަ އަހަރު އޮންނަ 21 ވަނަ ޕާޓީ ކޮންގްރެސްއާ ދިމާކޮށް، ޝީގެ ވެރިކަން އިތުރު ފަސް އަހަރަށް ދަންމާލާއިރު، އަސްކަރިއްޔާގެ މައްޗަށް ފުރިހަމަ ބާރު އޮތުން ކަށަވަރުކުރަން އޭނާ ބޭނުންވެއެވެ. މިކަމަށް އޭނާ ބޭނުންކުރާ އުސޫލަކީ ބިރުދެއްކުމެވެ. މިހާރުވެސް އަސްކަރިއްޔާގެ ތެރޭގައި ބޮޑު ނުތަނަވަސްކަމެއް އޮތްއިރު، މިއީ ކުރިއަށް އޮތް ކޮންގްރެސްއާ ހަމައަށް ދެމިއޮންނާނެ ކަމެކެވެ.
ޗައިނާގެ މުހާވަރާއެއްގައި ބުނާ ފަދައިން "ރަސްކަލެއްގެ އަރިހުގައި އުޅުމަކީ މިނިކާވަގެއްގެ އަރިހުގައި އުޅުން ފަދަ ކަމެކެވެ." ޝީއަށް ވެރިކަމުގެ އެންމެ މައްޗަށް ދިއުމަށް އެހީތެރިވި ކުރީގެ ދަށު މުވައްޒަފުންނަށް ވެސް ހަރުކަށި އަދަބު ދިނުމުގައި އޭނާ ފަހަތަކަށް ނުޖެހެއެވެ. ޗައިނާގެ 12 ވަނަ އަދި 13 ވަނަ ދިފާއީ ވަޒީރަށް އިއްވި މި ހުކުމްގެ ސަބަބުން، މިހާރު މައްސަލަ ބަލަމުންދާ ސީ.އެމް.ސީގެ އެހެން މެންބަރުންނަށް ވެސް ކުރިއަށް އޮތީ ބޮޑެތި ޖަލު ހުކުމްތަކެއް ކަން ދޭހަވެއެވެ.
ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، މިއިން އެނގެނީ އަސްކަރިއްޔާގެ އެންމެ މަތީ ފަންތިއަކީ މިހާރު ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ސަރަހައްދެއް ކަމެވެ. ކޮރަޕްޝަނާ ދެކޮޅު ކެމްޕޭނުން ސަލާމަތްވާން މަގާމުގެ ނުފޫޒަކުން ފުރުސަތެއް ނެތެވެ. އަދި އަސްކަރިއްޔާގެ ތެރޭގައި އޮތީ ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެކެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އަސްކަރިއްޔާގައި ދެމިތިބެވޭނީ ގާބިލިއްޔަތަށްވުރެ ބޮޑަށް، ވަފާތެރިކަން ސާބިތުކޮށްދީގެންނެވެ. މިއީ އަސްކަރިއްޔާގެ ގާބިލިއްޔަތާއި ތައްޔާރީ ހާލަތަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ.
