ޕާކިސްތާނުގެ ވިޔަފާރީގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމުގެ އައު އޮނިގަނޑު: ހަގީގީ އިސްލާހެއްތަ ނުވަތަ ހަމައެކަނި ދެއްކުންތެރިކަމެއްތަ؟
ޕާކިސްތާނުގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް ކޮމާސް އިން ވަނީ 'ޓްރޭޑް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ރޫލްސް 2026' އިއުލާންކޮށްފައެވެ. މިއީ ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރީގައި ދިމާވާ މައްސަލަތައް އަވަސްކަމާއެކު، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަކަށް އަދި ވިޔަފާރީގެ މަސްލަހަތުތަކަށް އިސްކަންދީގެން ހައްލުކުރުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑެކެވެ.
މި ގަވާއިދުތަކަކީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ ޓްރޭޑް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން އެކްޓްގެ 58 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، އެސް.އާރު.އޯ 552(I)/2026 މެދުވެރިކޮށް ނެރެފައިވާ އުސޫލުތަކެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓްގައި ޝާއިއުކުރުމާއެކު މި ގަވާއިދުތަކަށް މިހާރު ވަނީ ގާނޫނީ ބާރު ލިބިފައެވެ. މި ގަވާއިދުތަކުގެ ސަބަބުން، ކުރިން ފާސްކޮށްފައިވާ އެކްޓްގެ މަގްސަދުތައް އަމަލީގޮތުން ތަންފީޒުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަފްސީލީ އިޖުރާއަތްތައް ކަނޑައެޅިގެންދާނެއެވެ.
މި އައު އުސޫލުތަކުގެ ދަށުން ޓްރޭޑް ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން ކޮމިޝަން (ޓީ.ޑީ.އާރު.ސީ) އަށް ވިޔަފާރީގެ ގިނަ ދާއިރާތަކެއްގެ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އިހުތިސާސް ލިބިގެންވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އިމްޕޯޓް-އެކްސްޕޯޓް، މުދާ ވިއްކުމުގެ ބައިނަލްއަގުވާމީ މުއާމަލާތްތައް، ލޮޖިސްޓިކްސް، ޝިޕިންގް، އީ-ކޮމާސް، ޖޮއިންޓް ވެންޗަރ، އަދި ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާ ގުޅޭ މައްސަލަތައް ހިމެނެއެވެ. ކޮމިޝަނުން މައްސަލަ ބަލާނީ އެ މައްސަލައެއްގައި ހިމެނޭ ފައިސާގެ އަގު 5,000 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް ވުރެ މަދުނުވާ ނަމައެވެ. މިއީ ކުދިކުދި ކަންކަމުގެ ބަދަލުގައި، ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާ މައްސަލަތަކަށް އިސްކަންދިނުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅެކެވެ.
މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގައި ޒަމާނީ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ހުޅުވާލާފައެވެ. އެގޮތުން އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމްތަކާއި، ރެޖިސްޓްރީ ކުރެވިފައިވާ ޕޯސްޓްގެ އިތުރުން އަމަލީގޮތުން ވެސް ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހެޅޭނެއެވެ. މައްސަލަ ހުށަހަޅާއިރު ކޮންޓްރެކްޓްތަކާއި، އިންވޮއިސްތަކާއި، ޝިޕިންގް ލިޔެކިޔުންތަކުގެ އިތުރުން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ހެކިތަކެއް ހުށަހަޅަންޖެހެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޭރު ގައުމުތަކުގައި ހުންނަ ޕާކިސްތާނުގެ އެމްބަސީތަކުގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ ޑެސްކުތައް މެދުވެރިކޮށް ވެސް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމުގެ މަގު ވަނީ ތަނަވަސްކޮށްދީފައެވެ.
މި ނިޒާމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ބަޔަކީ ކޯޓުން ބޭރުގައި މައްސަލަ ހައްލުކުރުމުގެ ވަސީލަތްތައް ކަމަށްވާ އާބިޓްރޭޝަނާއި މީޑިއޭޝަން (ސުލްހަވެރި ހައްލު) ބޭނުންކުރުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކޯޓުތަކުގައި މައްސަލަ ދިގުލައިގެން ދިއުން ހުއްޓުވައި، މައްސަލަ ނިންމުމަށް ހޭދަވާ ވަގުތު %50 އާއި %70 އާ ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ކުޑަކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް މީޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން، ހަސްމުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން ނުކެނޑި ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ބާރުލިބިގެންދާނެއެވެ.
މިހާރު އިއުލާންކޮށްފައިވާ ގަވާއިދުތަކުގައި ބައެއް މުހިންމު ބައިތައް މަދުކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މައްސަލަ ހުށަހެޅުމާއި ބެލުމުގެ އިޖުރާއަތްތައް ހުރި ނަމަވެސް، ކޮމިޝަނުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ތަންފީޒުކުރާނީ ކޮން ގޮތަކަށް ކަމެއް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި މައްސަލަ ނިންމަންޖެހޭ ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައި ނެތުމަކީ މި ނިޒާމުގެ ހަލުވިމިނާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކޮމިޝަންގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފު ކުރާނެ ގޮތާއި، މެންބަރުންގެ ޝަރުތުތަކާއި މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރާނެ ގޮތްތައް ވެސް ގަވާއިދުގައި ހިމަނާފައެއް ނުވެއެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މި ގަވާއިދުތަކަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ވިޔަފާރީގެ މާހައުލު ޒަމާނީ ކުރުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ނިޒާމަކީ އިތުބާރު ހުރި އަދި ނަތީޖާ ނެރެދޭ ނިޒާމަކަށް ވާނީ، މިހާރު ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ގާނޫނީ ހުސްކަންތައްތައް ފޫބައްދައި، ނިންމުންތައް ތަންފީޒުކުރެވޭނެ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައެޅިގެންނެވެ.
